Zwierzęta wigilijne [+18]

1.

Basia była szczę­śli­wa. 

Nie mogła uwie­rzyć, że wszyst­ko się udało, po raz pierw­szy od tak dłu­gie­go czasu.

Pie­ro­gi, które le­pi­ła kilka ostat­nich dni, były wiel­kie i mięk­kie jak po­du­szecz­ki. Ka­pu­sta wy­szła ide­al­na – ani nie za kwa­śna, ani nie za mdła. A barszcz był chyba naj­bar­dziej aro­ma­tycz­ny i miał naj­pięk­niej­szy bur­gun­do­wy kolor ze wszyst­kich wi­gi­lij­nych barsz­czy, jakie Basia ugo­to­wa­ła w swoim kil­ku­dzie­się­cio­let­nim życiu. Wszyst­ko po­da­ła na ele­ganc­kiej por­ce­la­nie, którą tak lu­bi­ła, a któ­rej nie miała oka­zji wy­cią­gać z kre­den­su – bia­łej, ze złotą ob­ra­mów­ką. Ku­pi­ła nawet w Pepco czer­wo­ną ser­we­tę ze zło­ty­mi nit­ka­mi. Kiedy za nią pła­ci­ła, wy­da­wa­ła się jej fa­na­be­rią, ale teraz, w cie­płym i mięk­kim świe­tle świec, wcale nie ża­ło­wa­ła, bo stół wy­glą­dał do­kład­nie tak, jak po­wi­nien w wi­gi­lij­ny wie­czór. 

Tak, była szczę­śli­wa, ale tak na­praw­dę prze­cież wcale nie cho­dzi­ło o pięk­ny stół czy udane dania. Basi cho­dzi­ło o to, że tuż obok sie­dział jej syn z ro­dzi­ną.

Z ogrom­nym tru­dem prze­ko­na­ła Janka, by z Kaśką i małym Fran­kiem, przy­je­chał w tym roku do nich, do domu ro­dzin­ne­go. Nie pa­mię­ta­ła, kiedy ostat­nio od­wie­dzi­li ich wszy­scy – od lat wi­gi­lię spę­dza­li je­dy­nie we dwoje, ona ze Stasz­kiem. Janek po­ja­wiał się za to pierw­sze­go dnia świąt z ży­cze­nia­mi i za­bie­rał Basię do sie­bie na cały dzień. Póź­nym wie­czo­rem ją od­wo­ził i nie wcho­dził nawet na her­ba­tę. 

Ale dziś stał się wi­gi­lij­ny cud. 

Do­ro­śli sie­dzie­li w czwór­kę za sto­łem, a Fra­nek, jak na czte­ro­lat­ka przy­sta­ło, bawił się, z wy­pie­ka­mi na twa­rzy, ja­kimś po­jaz­dem przy ich sta­rej, sztucz­nej cho­in­ce. Jego śmiech i dzie­cię­ce mam­ro­ta­nie było ożyw­czym tchnie­niem w tym po­nu­rym, za­gra­co­nym me­bla­mi sa­lo­nie. Za­chmu­rzo­ny Janek nie­wie­le się na po­cząt­ku od­zy­wał, ale teraz po­wo­li się roz­luź­niał i nawet uczest­ni­czył w roz­mo­wie. A Kaśka, jak to Kaśka – traj­ko­ta­ła jak sza­lo­na, śmia­ła się i opo­wia­da­ła ja­kieś hi­sto­ryj­ki z pracy. Na Pol­sa­cie le­cia­ły ko­lę­dy, a za oknem wi­ro­wa­ły wiel­kie płat­ki śnie­gu, za­sy­pu­jąc wszyst­ko białą koł­drą, która z mi­nu­ty na mi­nu­tę sta­wa­ła się coraz grub­sza, tak jak w dawne zimy, bę­dą­ce teraz były rzad­ko­ścią. 

Wszyst­ko było tak, jakby byli nor­mal­ną ro­dzi­ną. 

I tylko Sta­szek nic nie mówił, nie pa­trzył ani na wnuka, ani na syna, cza­sem je­dy­nie rzu­cał na nią albo na sy­no­wą krót­kie spoj­rze­nie, a potem znów wle­piał wzrok w te­le­wi­zor. Za­wsze w wi­gi­lię wy­pi­jał trzy czwartówkę wódki, sam, a potem szedł spać w sa­lo­nie i miał kaca cały pierw­szy dzień świąt, dzię­ki czemu ona mogła po­je­chać do syna. Ale tym razem nie mógł pić, bo brał mocne leki na serce. Na szczę­ście na razie się nie od­zy­wał i Basia mo­dli­ła się w duchu, żeby tak już zo­sta­ło. 

Nagle z ze­wnątrz do­biegł ich hałas, jakby ktoś tłukł ja­ki­miś garn­ka­mi. Aku­rat nikt nic nie mówił, więc od­głos wy­brzmiał w sa­lo­nie jak gło­śny huk.

– Ko­lęd­ni­cy? – za­py­ta­ła z oży­wie­niem Kaśka, ale Janek po­krę­cił głową. Wstał od stołu i wy­szedł na ko­ry­tarz, a Basia ru­szy­ła za nim w stro­nę sieni. Syn otwo­rzył drzwi wej­ścio­we i przez chwi­lę stał bez ruchu, za­sko­czo­ny. 

Basia prze­pchnę­ła się obok niego i wy­pa­dła na ganek. Przez chwi­lę za­nie­mó­wi­ła, bo świat w ciągu kilku ostat­nich go­dzin zmie­nił się nie do po­zna­nia – z nieba spa­da­ły grube płat­ki śnie­gu, wi­ro­wa­ły jak sza­lo­ne w żół­tym świe­tle ulicz­nych la­tar­ni tylko po to, by spaść na zie­mię po­kry­tą grubą war­stwą puchu. Nie pa­mię­ta­ła ta­kich opa­dów. Otrzą­snę­ła się i od­wró­ci­ła wzrok od po­dwór­ka. Spoj­rza­ła bli­żej, na ganek i scho­dy pro­wa­dzą­ce na chod­nik. Z iry­ta­cją stwier­dzi­ła, że wszyst­kie jej gli­nia­ne do­nicz­ki, które usta­wi­ła na zimę na ni­skim stoł­ku w nie­wiel­ki stos, prze­wró­ci­ły się i po­tłu­kły. 

– Mój Boże, co tu się stało… Wiatr mu­siał prze­wró­cić – po­wie­dzia­ła bez prze­ko­na­nia i stała przez chwi­lę nie­zde­cy­do­wa­na, bo nie miała wcale ocho­ty sprzą­tać tego na tym zim­nie. Ganek był osło­nię­ty dasz­kiem z plek­sy, więc nie padał na niego śnieg, ale co chwi­lę po­wie­wy wia­tru wpa­da­ły Basi pod kwie­ci­stą su­kien­kę.

– To nie wiatr, zo­bacz! – po­wie­dział Janek i schy­lił się, by coś pod­nieść, a potem od­wró­cił się do niej. 

Przez chwi­lę Basia nie wi­dzia­ła, na co pa­trzy – w ra­mio­nach Janka tkwi­ła czar­na, dy­go­czą­ca kulka z żół­ty­mi ocza­mi. Do­pie­ro po chwi­li zro­zu­mia­ła, że to prze­mar­z­nię­ty, ledwo żywy kot. Był mały, jakby do­pie­ro co wy­rósł z bycia ko­cia­kiem i wy­glą­dał ża­ło­śnie.

– Tato! Tato, co to? – Fra­nek wy­biegł na ganek bez kurt­ki, a za nim zaraz Kaśka, żeby go za­wró­cić do środ­ka. Po­cią­gnę­ła chłop­ca, ale ten wy­wi­nął się i zro­bił wiel­kie oczy. – Kotek!

Wiatr zwiał na nich ko­lej­ną por­cję śnie­gu i Janek za­go­nił wszyst­kich z po­wro­tem do sieni. Fra­nek pod­ska­ki­wał z eks­cy­ta­cją i chciał wziąć trzę­są­ce­go się kota na ręce. 

– Jemu jest zimno! Bę­dzie chory! Bab­ciu, mu­si­my go ogrzać! – prze­ży­wał chło­piec, a Basia uśmiech­nę­ła się pod nosem, sły­sząc prze­ję­cie w jego gło­sie. Miał dobre serce, chciał za­dbać o zwie­rza­ka, po­do­ba­ło jej się to. 

Wy­cią­gnę­ła z szu­fla­dy grubą chu­s­tę, w którą lu­bi­ła owi­jać głowę i ra­mio­na, kiedy było zimno, a ona miała coś do zro­bie­nia na po­dwór­ku. Prze­ję­ła zwie­rza­ka i otu­li­ła go, a potem z tru­dem, czu­jąc ból w ko­la­nach i bio­drach, klęk­nę­ła przed Fran­kiem. Pra­wie usły­sza­ła, jak skrzy­pią jej słabe od ostrej oste­opo­ro­zy kości. Za­ci­snę­ła zęby i z uśmie­chem po­da­ła chłop­cu za­wi­niąt­ko. 

Trzę­są­cy się kot uspo­ko­ił się w jed­nej chwi­li. Przez krót­ki mo­ment zda­wa­ło się Basi, że zro­bił nawet minę – na wpół ludz­ką, a na wpół zwie­rzę­cą, jak wy­szcze­rzo­ny kocur z bajki o Ali­cji w Kra­inie Cza­rów. Wra­że­nie szyb­ko jed­nak znik­nę­ło, kiedy Fra­nek, ze zwie­rza­kiem na rę­kach, skie­ro­wał się w stro­nę sa­lo­nu. Po­wo­li i ostroż­nie, jakby niósł naj­święt­szą re­li­kwię. 

– Mamo, ten kot… – za­czął Janek, a Basia do­sko­na­le wie­dzia­ła, co chce po­wie­dzieć. Że oj­ciec nie znosi zwie­rząt. W cho­le­rę ze Stasz­kiem! Basia wi­dzia­ła, jak Fran­ko­wi świe­ci­ły się oczy, jej samej też szko­da było ko­cur­ka. 

– Daj spo­kój, synuś, prze­cież dzi­siaj wi­gi­lia. Nie wy­rzu­cę zwie­rza­ka na śnie­ży­cę, żeby za­marzł. Toż to grzech, a dzi­siaj nawet po­dwój­ny – rzu­ci­ła, prze­ry­wa­jąc mu. – Niech zo­sta­nie… na dzi­siej­szą noc.

Kaśka uśmiech­nę­ła się, ale zaraz zmar­kot­nia­ła i spoj­rza­ła z nie­po­ko­jem na Janka. 

– W te­ma­cie śnie­ży­cy… Zwró­ci­łeś uwagę na to, co się dzie­je na dwo­rze?

Janek kiw­nął głową po­nu­ro.

– Za długo sie­dzie­li­śmy. Ulica wy­glą­da­ła tak, jakby le­ża­ło na niej z trzy­dzie­ści cen­ty­me­trów śnie­gu. Nie wiem, jak wró­ci­my do domu…. 

– To może zo­stań­cie na noc? W wi­gi­lię nikt nie bę­dzie tego od­śnie­żać, je­cha­li­by­ście do domu ze trzy go­dzi­ny. Jesz­cze wpad­nie­cie gdzieś po ciem­ku do rowu! – Basia wy­rzu­ci­ła z sie­bie, wie­trząc oka­zję. 

Janek już otwie­rał usta, by za­pro­te­sto­wać, ale Kaśka nie­spo­koj­nie zer­k­nę­ła na ze­wnątrz przez świe­tlik w drzwiach. 

– Może to nie jest taki głupi po­mysł… 

Przez chwi­lę sprze­cza­li się cicho we troje, ale po­łą­czo­ne siły dwóch ko­biet prze­ła­ma­ły opór Janka. 

I tak stał się drugi cud – jej syn, pierw­szy raz odkąd wy­pro­wa­dził się zaraz po swo­ich osiem­na­stych uro­dzi­nach, miał no­co­wać w ro­dzin­nym domu. 

 

2. 

Sta­szek był wkur­wio­ny. 

Wła­ści­wie nie było rze­czy, która by go tego wie­czo­ra nie wkur­wia­ła. 

Po pierw­sze: wódka, a wła­ści­wie jej brak. Le­karz po­wie­dział mu wprost, że jeśli coś wy­pi­je, to może kit­nąć przy ta­kiej dawce leków w ka­len­darz, bo pi­ka­wa nie wy­trzy­ma. Prze­stra­szył się i, chcąc nie chcąc, po­że­gnał się na dzi­siaj ze swoją wie­lo­let­nią tra­dy­cją. 

Po dru­gie, wkur­wia­li go lu­dzie do­oko­ła. Jego syn, który pra­wie się nie od­zy­wał, jakby czuł się lep­szy od nich wszyst­kich, a przede wszyst­kim od niego. Sta­szek nie mógł ścier­pieć jego wi­do­ku pra­wie tak samo, jak tej idiot­ki, Kaśki. Cały wie­czór darła się jak jakaś prze­ku­pa na targu. Jej na­pom­po­wa­ne usta może i do­brze cią­gnę­ły, bo nie po­tra­fił­by sobie wy­obra­zić in­ne­go po­wo­du, żeby być z taką ko­bie­tą, ale nie wy­la­ty­wa­ło z nich ani jedno mądre słowo. A ten ich syn… Jego wnuk, ha tfu! Mały piz­de­usz. Nie tak się wy­cho­wu­je chło­pa­ka. Jakby mu dali go na kilka dni, to by może coś z niego zro­bił, a tak to… Szko­da gadać. Baśka też go wkur­wia­ła, chyba naj­bar­dziej z nich wszyst­kich – ra­do­sna, ru­mia­na, szczę­śli­wa. Zbyt szczę­śli­wa, jak na jego gust. 

Po trze­cie, wkur­wiał go ten sier­ściuch, któ­re­go przy­wle­kli z dworu. Kot na po­cząt­ku nie robił po praw­dzie ni­cze­go złego, dawał się głów­nie gła­skać Fran­ko­wi i łasił się do nóg. Ale potem usiadł pod cho­in­ką, za­wi­nął do­oko­ła sie­bie ogon i pa­trzył na Stasz­ka. Był czar­ny tak bar­dzo, że wy­glą­dał jak plama ciem­no­ści z dwoma żół­ty­mi la­tar­nia­mi za­miast oczu. Naj­gor­sze jed­nak było to, że co jakiś czas wy­szcze­rzał się, jakby wcale nie był ko­cu­rem, tylko ja­kimś de­mo­nem. Po­ka­zy­wał rzędy ostrych, spi­cza­stych zębów, o wiele za dłu­gich jak na kota. Sta­szek za­wsze wi­dział to je­dy­nie kątem oka, a kiedy pa­trzył na niego bez­po­śred­nio, zwie­rzak za­cho­wy­wał się zu­peł­nie nor­mal­nie. 

Ale naj­bar­dziej wkur­wia­ło Stasz­ka to, że teraz nie spał u sie­bie, czyli na roz­kła­da­nej wer­sal­ce w sa­lo­nie. Już od dawna salon był jego kró­le­stwem – tam miał te­le­wi­zor, cie­pły grzej­nik pod bo­kiem i nie wpa­da­ło tam świa­tło la­tar­ni, które nie po­zwa­la­ło mu spać. Baśka rzad­ko przy­cho­dzi­ła do po­ko­ju dzien­ne­go, jak go na­zy­wa­li, więk­szość czasu spę­dza­ła w kuch­ni albo sy­pial­ni. Sy­pial­nia za to kie­dyś była po­ko­jem Janka, ale jak się wy­pro­wa­dził, to Baśka go za­ję­ła. Sta­szek ją wtedy wy­śmiał, bo pokój był kiep­sko ocie­plo­ny i za­wsze w nim było chłod­no, ale Baśce naj­wy­raź­niej to nie prze­szka­dza­ło. 

Tej wi­gi­lij­nej nocy wła­śnie tutaj spali – bo tamta trój­ka za­ję­ła jego roz­kła­da­ną ka­na­pę. Janek się uparł, że „mama ma się wy­spać we wła­snym łóżku, a nie gnieź­dzić na wer­sal­ce”. To było jego ul­ti­ma­tum, chyba li­czył, że Sta­szek się nie zgo­dzi. 

Bła­gal­ne oczy Basi zwró­ci­ły się wtedy ku mę­żo­wi, a Sta­szek kiw­nął głową. Wie­dział, że Baśka długo bę­dzie mu się od­wdzię­czać i do­ga­dzać za to, że to zro­bił. Cie­ka­we, czy wła­śnie o tym teraz my­śla­ła? Wie­dział, że nie śpi, sku­lo­na na samym skraw­ku swo­jej po­ło­wy łóżka, jak naj­da­lej od niego. Wy­raź­nie wi­dział zarys jej ciała, bo świa­tło ulicz­nych la­tar­ni wpa­da­ło do po­ko­ju przez okno ozdo­bio­ne przy­krót­ki­mi fi­ran­ka­mi. 

– Boisz się, że się do cie­bie do­bio­rę? – za­py­tał nagle pod wpły­wem im­pul­su i prze­krę­cił się na bok, żeby ją le­piej wi­dzieć. Wi­dział, jak za­drża­ła, ale nie od­po­wie­dzia­ła. 

Bała się, a on miał ocho­tę się śmiać. 

Kie­dyś przy­cho­dził do sy­pial­ni co noc, robił swoje, a potem szedł na sa­lo­no­wą ka­na­pę oglą­dać te­le­wi­zję. Nie ro­zu­miał łez Baśki, w końcu nie chciał od niej ni­cze­go wię­cej niż to, co sama mu obie­ca­ła w przy­się­dze mał­żeń­skiej. Ale dawno już ni­cze­go od niej na tym polu nie wy­ma­gał – leki nisz­czy­ły popęd, do tego zwy­czaj­nie nie miał już sił, cho­ro­ba serca spra­wia­ła, że cza­sem czuł się jak ka­le­ka. Poza tym Baśka zro­bi­ła się stara, wy­chu­dzo­na jak szcza­pa i śmier­dzia­ła potem. Nie zo­sta­ło w niej nic z tej pięk­nej dziew­czy­ny, w któ­rej za­ko­chał się za młodu. 

– Chcia­ła­byś, żebym cię tknął, bo teraz to pies z ku­la­wą nogą by cię nie wziął, tak ci je­dzie z pizdy – wy­ce­dził, a Baśka za­mar­ła na chwi­lę, po czym wsta­ła po­wo­li, wzię­ła z fo­te­la wy­słu­żo­ną po­dom­kę i wy­szła z sy­pial­ni, nie oglą­da­jąc się na niego. 

Sta­szek uśmiech­nął się pod nosem. Pierw­sza kara po­szła. Tak, jak my­ślał, za­czy­nał się przy­jem­ny czas. Bę­dzie mógł Baśkę jesz­cze wiele razy upo­ko­rzyć, a ona bę­dzie czuła, że ma do tego prawo, bo w końcu po­szedł jej na rękę. 

– Durne baby… – za­mru­czał pod nosem, a potem prze­krę­cił się na drugi bok i po chwi­li za­snął. 

***

Prze­bu­dził się w nocy. Pół­przy­tom­ny, zdez­o­rien­to­wa­ny ro­zej­rzał się po sy­pial­ni, którą nadal za­le­wa­ło świa­tło la­tar­ni. Śnieg wciąż sypał. Baśka spała na skra­ju łóżka pod kocem, nie pod koł­drą, byle się z nim nie ze­tknąć cia­łem. Coś… coś było ina­czej. W po­ko­ju uno­sił się dziw­ny za­pach – zio­ło­wy, in­ten­syw­ny, zu­peł­nie nie­zna­ny Stasz­ko­wi. Zanim zdą­żył za­re­je­stro­wać, skąd po­cho­dził, drzwi do po­ko­ju otwo­rzy­ły się lekko, a przez wąską szpa­rę do środ­ka wpeł­zła plama ciem­no­ści. Prze­mie­ści­ła się po pod­ło­dze, a potem wsko­czy­ła na pa­ra­pet i Sta­szek zo­ba­czył, że to tylko kot, któ­re­go wpu­ści­li wcze­śniej do domu. Zwie­rzak wyj­rzał na ze­wnątrz przez lekko za­pa­ro­wa­ną szybę, prze­cią­gnął się, a potem ze­sko­czył bez­gło­śnie na zie­mię, by wsko­czyć po­now­nie, ale tym razem na łóżko. 

Sta­szek stęk­nął i już otwie­rał usta, by prze­go­nić sier­ściu­cha, ale za­marł. Kot wpa­try­wał się w niego dwie­ma la­tar­nia­mi żół­tych oczu, które zda­wa­ły się wy­zie­rać z ot­chła­ni o kształ­cie zwie­rzę­cia. Na kocim pysku czaił się uśmiech – sze­ro­ki, pełen ostrych zębów, zu­peł­nie nie­moż­li­wy.

A potem kot prze­mó­wił. 

– Tam zimno, tak zimno i wiatr na­wie­wa śnieg do pyszcz­ka! Tu cie­pło, cie­plut­ko! Czy takie cie­pło lu­dziom ko­niecz­nie jest? Czemu tak cie­pło, po co to? Ach do­brze mi, bez wia­tru, bez śnie­gu… 

Stasz­ko­wi serce wa­li­ło jak osza­la­łe. Głos kota przy­po­mi­nał tro­chę dźwięk prze­jeż­dza­nia pa­zu­ra­mi po ta­pi­cer­ce ka­na­py, ledwo go sły­szał, ale… sły­szał. Tyle, że koty nie mówią. To prze­cież mu­siał być sen! 

– Tam śmierć, tam śmierć, tam zimno. I ja bym śmierć spo­tkał, ale tu cie­pło. Ach do­brze, jak do­brze! Bym umarł, raz szó­sty, ale nie umar­łem. Tu cie­pło, za cie­pło! Wszy­stek umie­ra, tu śmierć, tam śmierć. A oni raz żyją, a nie dzie­więć. Ile razy trze­ba umrzeć, by umrzeć na­praw­dę?

Sta­szek krę­cił głową na boki, jakby to miało od­pę­dzić kota. Zwie­rzę­ta prze­cież nie mówią. Nawet w wi­gi­lię. Prze­cież to tylko za­bo­bo­ny! Może miał wylew albo udar? Może trze­ba obu­dzić Baśkę? Ale coś w tych la­ta­ren­kach mó­wi­ło mu, że nie po­wi­nien. 

– Każ­den umrze, ale kiedy, kto wie? A ja wiem, ja wiem, tu zimno, tam ciem­no. Jedni nie­dłu­go, innym da­le­ko… A ten tu? Czego chce? Wy­rzu­cić na śmierć? Na zimno? Nie cie­pło? Żebym szó­sty raz umarł? A on kiedy umrze? A długo mu, bar­dzo mu długo do końca… Żyć bę­dzie tyle, co lu­dzie nie żyją, bo i po co by mieli. Za cie­pło!

Po czym kot mla­snął bez­gło­śnie, od­wró­cił się i uciekł z po­ko­ju. 

Sta­szek leżał przez chwi­lę wpa­trzo­ny w drzwi i wmó­wił sobie, że wszyst­ko, co wi­dział i sły­szał, było czę­ścią snu, z któ­re­go tak na­praw­dę wcale się nie wy­bu­dził. 

 

3. 

Janek był zmę­czo­ny. 

Nie ma­rzył o ni­czym innym, jak to tym, by być już z ro­dzi­ną we wła­snym domu. 

Nie był przy­go­to­wa­ny na noc u ro­dzi­ców. Nie tylko pod wzglę­dem prak­tycz­nych rze­czy, typu pi­ża­ma czy szczo­tecz­ka do zębów, ale przede wszyst­kim pod wzglę­dem psy­chicz­nym. Miał tu już nigdy nie spać, tak po­sta­no­wił sobie, kiedy oj­ciec wy­rzu­cił go tam­te­go dnia za próg. Ale wyraz oczu matki, bła­gal­ny i nie­śmia­ło szczę­śli­wy, nad­gryzł jego silną wolę. Po­uda­waj, mó­wi­ły jej oczy. Po­uda­waj ostat­ni raz. Nie mógł ich znieść, tak jak świa­do­mo­ści, że matka była tutaj z ojcem sama. 

Do tego Kaśka pa­ni­ko­wa­ła, bo mieli ca­ło­rocz­ne opony, ze zdar­tym bież­ni­kiem, które obie­cał jej wy­mie­nić na nowe przed se­zo­nem i jakoś nigdy nie miał na to czasu. Sa­mo­chód tań­czył­by na tak za­śnie­żo­nej dro­dze i Kaśka do­sko­na­le zda­wa­ła sobie z tego spra­wę. Upar­ła się na no­co­wa­nie i Janek wie­dział, że cięż­ko bę­dzie jej wy­tłu­ma­czyć, czemu wła­ści­wie nie mogą zo­stać u ro­dzi­ców. Nie mówił jej wiele o swoim dzie­ciń­stwie, cho­ciaż do­py­ty­wa­ła. Był upar­ty, a ona do­bro­dusz­na, wi­dzia­ła w lu­dziach za­wsze wię­cej dobra niż zła. W jej gło­wie pew­nie po­ja­wi­ła się myśl, że po­kłó­cił się po pro­stu kie­dyś z ojcem o jakąś głu­po­tę i żaden z nich nie chciał ustą­pić.

Ale żeby od­pu­ści­ła zo­sta­nie na noc, mu­siał­by jej po­wie­dzieć praw­dę, a tego nie za­mie­rzał robić. Nigdy.

Pół nocy nie spał, krę­cił się na roz­ło­żo­nej wer­sal­ce, na któ­rej ści­snę­li się we troje. Na po­cząt­ku było bli­sko i cał­kiem miło, potem je­dy­nie cho­ler­nie nie­wy­god­nie. Na do­kład­kę, gdzieś w trak­cie nocy, przy­pa­łę­tał się im do łóżka ten czar­ny kot. Mru­czał wtu­lo­ny w ramię Janka, ale niski, przy­jem­ny dźwięk nie utu­lił go do snu. 

W ciem­no­ściach wpa­try­wał się w przy­mo­co­wa­ny do ścia­ny wie­szak. Nie wi­dział go do­kład­nie, ale do­sko­na­le zda­wał sobie spra­wę z tego, że tam był. Nic na nim nie za­wie­szo­no, ale daw­niej, kiedy Janek jesz­cze miesz­kał w tym małym domku, wi­siał na nim kabel. 

Gdyby ktoś go za­py­tał, ile razy nim do­stał, nie po­tra­fił­by po­wie­dzieć. Za co był bity? Też nie po­tra­fił­by wy­mie­nić żad­nych lo­gicz­nych zasad czy zbio­ru po­wo­dów. Do­sta­wał za je­dyn­kę ze szko­ły. Plamy błota na­nie­sio­ne do sieni. Krzy­wo za­ło­żo­ną ko­szu­lę. Za uśmiech, kiedy oj­ciec był po­waż­ny. Ale też za zbyt mało prze­ko­nu­ją­cy śmiech, kiedy ten opo­wia­dał żart. Za zbyt jasne słoń­ce. Za zgni­łe jabł­ko zna­le­zio­ne w ko­szy­ku na owoce. Za to, że od­dy­chał. Powód był za­wsze, w jakiś prze­dziw­ny spo­sób oj­ciec po­tra­fił ob­wi­nić Janka za wszyst­ko, co tylko chciał. To oj­ciec de­cy­do­wał, czy za­słu­gi­wa­li z matką na karę czy bło­go­sła­wień­stwo. Ich pry­wat­ny Bóg Oj­ciec. 

Tam­tej nocy, kiedy wy­sta­wił Janka na mróz w samej bie­liź­nie, bo zna­lazł u niego w kurt­ce pa­pie­ro­sy, ten zdał sobie spra­wę z tego, że musi ucie­kać. I uciekł dzień póź­niej, z jed­nym ple­ca­kiem i prze­ko­na­nie, że gdzie­kol­wiek trafi, nie bę­dzie miał go­rzej. Cza­sem oglą­dał się za sie­bie, na matkę, ale nie mógł jej zmu­sić, by też się ura­to­wa­ła, żeby zo­sta­wi­ła ojca. Nie po­tra­fi­ła tego zro­bić ani wtedy, ani teraz. 

Rano, po nie­prze­spa­nej nocy, Janek wstał na­bur­mu­szo­ny. Po­szedł od­śnie­żać pod­jazd i sa­mo­chód. Wie­dział, że jeśli tego nie zrobi, to nie tylko nie wy­je­dzie z po­dwór­ka sa­mo­cho­dem, ale ze śnie­giem bę­dzie mu­sia­ła wal­czyć matka. Ile rze­czy bę­dzie mu­sia­ła zro­bić, żeby prze­bła­gać to zło­śli­we, okrut­ne bó­stwo za ich wi­zy­tę? Im wię­cej o tym my­ślał, tym szyb­ciej ma­chał ło­pa­tą i tym moc­niej za­ci­skał szczę­ki. 

Droga do­jaz­do­wa, przy któ­rej miesz­ka­li ro­dzi­ce, była prze­jezd­na – są­sie­dzi od­śnie­ży­li ka­wał­ki przed swo­imi po­dwór­ka­mi, a tam, gdzie tego nie zro­bi­li, kilka aut wy­jeź­dzi­ło głę­bo­kie ko­le­iny. Po­dob­nie as­fal­to­wa ulica, do któ­rej prze­szedł się ka­wa­łek, była od­śnie­żo­na. Naj­wy­raź­niej pługi już od­wie­dzi­ły tę oko­li­cę, ale nie miały ła­twe­go za­da­nia. Drogi wciąż były ob­lo­dzo­ne, a po obu stro­nach jezd­ni pię­trzy­ły się wy­so­kie zaspy – Janek nie pa­mię­tał, kiedy ostat­ni raz była taka zima. 

Wró­cił do domu, zdjął buty i kurt­kę. Kiedy wie­szał ją w sieni, nie mógł oprzeć się dziw­ne­mu wra­że­niu deja vu. Ile razy roz­bie­rał się w tym wia­tro­ła­pie po od­śnie­ża­niu? Ile razy prze­cho­dził roz­grza­ny, zmę­czo­ny od wy­sił­ku, przez ciem­ny ko­ry­tarz, mijał kuch­nię i ła­zien­kę po lewej, swój pokój po pra­wej, żeby zdać re­la­cję z prac ojcu w sa­lo­nie? Teraz, kiedy do­tarł do sa­lo­nu, wra­że­nie po­wro­tu do wspo­mnień było jesz­cze sil­niej­sze. Cho­in­ka była cały czas ta sama, co dwa­dzie­ścia lat temu. Sztucz­na, brzyd­ka, ob­wie­szo­na ta­ni­mi ozdo­ba­mi. W rogu stał la­kie­ro­wa­ny kre­dens z PRL-u. Na­prze­ciw­ko me­blo­ścian­ka, a na niej te­le­wi­zor. 

Janek po­czuł, jak kręci mu się w gło­wie – cof­nął się do cza­sów, do któ­rych za nic nie chciał wra­cać. Z tru­dem usiadł za sto­łem i sku­pił na kubku z her­ba­tą, ale wra­że­nie nie mi­ja­ło. 

Kaśka była mar­kot­na – jak za­wsze wtedy, kiedy się nie wy­spa­ła. Wpa­try­wa­ła się bez emo­cji w jajka na mięk­ko. 

Matka po­chmur­nia­ła z każdą chwi­lą, bo wie­dzia­ła, że to wszyst­ko było błę­dem. Nie po­win­ni zo­sta­wać na noc, nie po­win­ni uda­wać, że pod tym da­chem jest co­kol­wiek nor­mal­ne­go. Piła kawę ma­lut­ki­mi łycz­ka­mi, po każ­dym od­sta­wia­ła uszczer­bio­ną fi­li­żan­kę na stół.

Oj­ciec się nie od­zy­wał, zu­peł­nie jak w wi­gi­lię – ale mru­żył oczy, jakby się nad czymś za­sta­na­wiał, a jego krza­cza­ste brwi po­wo­li zbli­ża­ły się do sie­bie. Janek spoj­rzał na niego i mo­men­tal­nie po­czuł ucisk w brzu­chu, zna­jo­my, prze­peł­nio­ny pa­ni­ką. Ide­al­nie wy­czu­lo­ny na na­stro­je ojca wie­dział, że za chwi­lę ten wy­buch­nie. Zwie­rzę­ca chęć uciecz­ki wal­czy­ła w Janku przez chwi­lę z roz­sąd­kiem – prze­cież byli tutaj w piąt­kę. Oj­ciec nie pod­niósł na niego ręki od nocy, kiedy uciekł z domu… A teraz Janek był do­ro­sły. 

Do­ro­słym takie rze­czy się prze­cież nie zda­rza­ły. 

Spoj­rzał na synka, mając na­dzie­ję, że jego widok po­zwo­li mu się otrzą­snąć. Fra­nek, sie­dząc mię­dzy Kaśką a matką, nie­spraw­nie wy­dłu­by­wał z jajka żółt­ko i krę­cił się jak fryga. 

– Fra­nek – upo­mnia­ła go bez prze­ko­na­nia Kaśka. – Bo zaraz wy­le­jesz her­ba­tę! 

– Ale mama, gdzie ten kot? 

Fra­nek uspo­ka­jał się na se­kun­dę tylko po to, by za chwi­lę znów za­cząć się nie­mi­ło­sier­nie krę­cić. 

I w pew­nym mo­men­cie wspo­mnia­ny kot wpadł do sa­lo­nu z ko­ry­ta­rza. Wbiegł jak sza­lo­ny pod stół, jakby za czymś gonił, i za­czął obi­jać się o ich nogi. Fra­nek pod­niósł do góry skra­wek ob­ru­su, żeby zo­ba­czyć, co się dzia­ło pod sto­łem, a wszyst­ko to, co stało przed nim na bla­cie – kie­li­szek z jaj­kiem, szklan­ka z go­rą­cą her­ba­tą, fi­li­żan­ka z kawą Kaśki – prze­wró­ci­ło się,

– Fra­nek! – krzyk­nę­li Kaśka i Janek w tej samej chwi­li, jakby to mogło cof­nąć czas i wlać her­ba­tę oraz kawę z po­wro­tem do na­czyń. 

– Ty pier­do­lo­ny gów­nia­rzu!

Wszy­scy troje spoj­rze­li na ojca. Janek nie wi­dział re­ak­cji Kaśki, bo ni­czym w od­ru­chu Pa­vlo­va, za­marł wstrzy­mu­jąc od­dech. Znie­ru­cho­mia­ła też matka. Byli jak rzeź­by wy­ku­te z lodu, nie­zdol­ni do naj­mniej­sze­go ruchu. A ich pan i wład­ca, Bóg Oj­ciec, wstał, ode­pchnął mamę i przez róg stołu się­gnął do Fran­ka. Janek wi­dział w zwol­nio­nym tem­pie, jak cięż­ka łapa ojca zmie­rza ku jego dziec­ku, które zu­peł­nie nie ro­zu­mia­ło, co się dzie­je. Usły­szał gło­śne ude­rze­nie i płacz, ale nic nie wi­dział. Oczy za­szły mu na chwi­lę mgłą, ale potem uzy­skał nagle nie­sa­mo­wi­tą ostrość wi­dze­nia. 

Szok na twa­rzy Kaśki i bu­dzą­ca się w niej furia. Prze­ra­że­nie na czer­wo­nej od ude­rze­nia twa­rzy synka. Matka, jak za­wsze, nie­obec­na, w tle, bez­rad­na. I oj­ciec, skrzy­wio­ny, zde­gu­sto­wa­ny, ale za­do­wo­lo­ny – widać to było po dia­bel­skich kur­wi­kach w jego oczach, które po­ja­wia­ły się wtedy, gdy się nad nimi znę­cał. 

To one prze­rwa­ły stu­por, w jaki wpadł Janek . 

Nie był już dziec­kiem. Nie miesz­kał z tym czło­wie­kiem. Był w sile wieku, a tam­ten był stary. 

A to był jego syn, któ­re­go nie po­zwo­li wię­cej skrzyw­dzić. 

Janek rzu­cił się w stro­nę ojca. Z pra­wej stro­ny stołu, po sko­sie. Po­cią­gnął go za swe­ter i z ła­two­ścią po­pchnął w bok. Oj­ciec za­chwiał się i padł na roz­ło­żo­ną wer­sal­kę, na któ­rej le­ża­ły równo zło­żo­ne po­dusz­ki i po­ściel, którą na­szy­ko­wa­ła matka. Janek po­chy­lił się nad ojcem. Było mu nie­wy­god­nie, bo ko­la­na blo­ko­wał brzeg ka­na­py, ale sta­rał się wy­ce­lo­wać w brzuch, bo to, jak do­sko­na­le wie­dział, nie zo­sta­wia­ło śla­dów. Za­mach­nął się, ale nie tra­fił. Oj­ciec nie był bez­wol­ną kukłą. Osła­niał się przed­ra­mio­na­mi, prze­su­nął się pod ścia­nę, by zwięk­szyć mię­dzy nimi dy­stans. 

Janek chciał go zabić. 

– Janek! – Ledwo za­re­je­stro­wał krzyk Kaśki i gło­śny, hi­ste­rycz­ny płacz Fran­ka w tle.

Coś zła­pa­ło go bluzę z tyłu, ale trwa­ło to tylko mgnie­nie oka, a potem usły­szał łup­nię­cie o zie­mię. 

Od­wró­cił się zdez­o­rien­to­wa­ny. Matka le­ża­ła na pod­ło­dze, wci­śnię­ta mię­dzy nogi krze­seł, po po­licz­kach cie­kły jej łzy. Białe, chude jak u ko­ścio­tru­pa palce za­ci­snę­ła na no­gaw­ce jego spodni. Za­marł, a oj­ciec wy­ko­rzy­stał mo­ment i od­su­nął się na skraj ka­na­py, dy­sząc cięż­ko. 

– Prze­stań, pro­szę – wy­chry­pia­ła matka. 

– Co ci się stało? – Janek nie po­znał głosu, jaki wy­do­był się z jego ust, by zadać to na­iw­ne py­ta­nie. 

– Po­tknę­łam się. Głupi kot prze­le­ciał mi pod no­ga­mi, jak chcia­łam wyjść zza stołu i cię za­trzy­mać… I nie mogę teraz wstać, synek – po­wie­dzia­ła matka, jakby to była naj­nor­mal­niej­sza rzecz pod słoń­cem. 

Za­wsze tak było. Oj­cow­ski ży­wioł sza­lał po ich domu i siał znisz­cze­nie, a oni prze­cho­dzi­li nad tym do po­rząd­ku dzien­ne­go i po wszyst­kim wy­mie­nia­li się krót­ki­mi in­for­ma­cja­mi, jakby zda­wa­li sobie ra­port. “Pod­bi­te oko, nie będę mogła iść na targ” albo “Sikam na czer­wo­no, mogę dzi­siaj zo­stać w domu i nie iść do szko­ły?”. 

Janek pod­niósł wzrok z matki na Kaśkę. Trzy­ma­ła Fran­ka za ra­mio­na tak mocno, jakby miała go zmiaż­dżyć. W jej oczach było wszyst­ko to, co po­win­no tam być. Furia. Obu­rze­nie. Nie­zgo­da. Wspar­cie. Lekki żal, że jej nie po­wie­dział. 

– Za­bie­raj mamę – wy­ce­dzi­ła, po czym dźwi­gnę­ła pła­czą­ce­go Fran­ka na ręce i wy­szła z nim z sa­lo­nu, nie oglą­da­jąc się za sie­bie. 

Janek wró­cił wzro­kiem do ojca. Kur­wi­ki w jego oczach znik­nę­ły. Gdzie się po­dzia­ły? Upo­ko­rzył go, dla­te­go pew­nie znik­nę­ły… A może… A może prze­szły ja­kimś dziw­nym spo­so­bem do jego oczu? 

Jesz­cze raz ro­zej­rzał się bez­rad­nie po po­ko­ju: pusty wie­szak, po­pla­mio­ny stół, pła­czą­ca, zwi­ja­ją­ca się z bólu matka na ziemi. Jan­ko­wi zro­bi­ło się nie­do­brze. Wra­że­nie deja vu po­głę­bi­ło się. Jeśli zo­sta­nie tutaj jesz­cze chwi­lę, na­praw­dę za­bi­je to bydlę. 

– Tata! 

Fra­nek wy­darł się roz­dzie­ra­ją­co z ko­ry­ta­rza. To był im­puls, któ­re­go Janek po­trze­bo­wał. Rzu­cił ojcu ostat­nie spoj­rze­nie – męż­czy­zna nie patrzył na żadne z nich, wpatrywał się w kota, który skryty pod choinką oblizywał pysk, jakby właśnie zjadł jakiś smakołyk. Ojciec dy­szał cięż­ko, widać było, że dal­sza walka jest poza jego za­się­giem. Janek chciał go zabić, Bóg jeden wie­dział, jak bar­dzo. I po­tra­fił­by to zro­bić. 

Ale prze­cież nie mógł. Nie mógł po­ka­zać swo­je­mu dziec­ku, że on też jest w sta­nie prze­mie­nić się w kata. 

 A skoro nie mógł, to po­wi­nien jak naj­szyb­ciej za­brać stąd swoja ro­dzi­nę. Całą. 

Po­chy­lił się i wziął matkę na ręce. Za­pła­ka­ła roz­dzie­ra­ją­co i zła­pa­ła się za bio­dro, ale nie zwró­cił na to więk­szej uwagi, po pro­stu za­niósł ją przez dom na ganek, a potem do od­pa­lo­ne­go już przez żonę sa­mo­cho­du. Uło­żył mamę na tyl­nej ka­na­pie, nawet wy­piął fo­te­lik, by miała wię­cej miej­sca, bo za­pła­ka­ny Fra­nek i tak sie­dział na ko­la­nach Kasi z przo­du.

Nawet nie cof­nął się do domu po kurt­kę, po pro­stu od­je­chał w stro­nę naj­bliż­sze­go szpi­ta­la. 

 

4. 

Sta­szek był za­do­wo­lo­ny. 

A uszczę­śli­wia­ło go kilka rze­czy. 

Po pierw­sze: wódka. Po kłót­ni z Jan­kiem, po tym, jak ten pier­do­lo­ny wy­mo­czek w końcu mu się po­sta­wił i pró­bo­wał go ude­rzyć, Sta­szek nie mógł dojść do sie­bie. Wy­cią­gnął zza sta­rej ma­szyn­ki do mięsa, scho­wa­nej na końcu szaf­ki w kuch­ni, bu­tel­kę wódki. Basia cho­wa­ła tam przed nim al­ko­hol, nigdy nie wy­rzu­ca­ła, ale cho­wa­ła bu­tel­ki po domu, jakby ba­wi­li się w jakąś al­ko­ho­lo­wą wer­sję cie­pło-zim­no. Uda­wał, że nie wie, gdzie żona ma swoje skryt­ki i po­zwa­lał sie­bie prze­bła­gi­wać tymi bu­tel­ka­mi, kiedy za bar­dzo sobie u niego prze­ki­cha­ła. 

Kiedy otwie­rał bu­tel­kę gorz­kiej żo­łąd­ko­wej, nie my­ślał wiele. Miał w dupie to, co po­wie­dział le­karz. Po­trze­bo­wał się na­wa­lić. A jak już się napił, to wódka uszczę­śli­wi­ła go w ko­lej­nych spra­wach. 

Prze­ko­nał sam sie­bie, że “ta spra­wa”, jak za­czął w my­ślach na­zy­wać całą dzi­siej­szą sy­tu­ację przy śnia­da­niu, skoń­czy się dla niego do­brze. Janek go nie ob­cho­dził – już dawno, co Sta­szek przy­zna­wał z nie­chę­cią, utra­cił nad nim wła­dzę. Zo­sta­ła mu je­dy­nie Baśka, a ta prze­cież kie­dyś bę­dzie mu­sia­ła wró­cić do domu. 

A jak tylko wej­dzie za próg, po­pa­mię­ta. A jak już da jej na­ucz­kę, to za­cznie się bar­dzo cie­ka­wy okres za­dość­uczy­nie­nia. Długi, mę­czą­cy i fi­ne­zyj­ny. Od­pła­ci mu za wi­gi­lię i za to, że za­pro­si­ła tutaj tego ku­ta­fo­na. Za spa­nie w wil­got­nej sy­pial­ni bez te­le­wi­zo­ra. Za gów­nia­rza, który znisz­czył obrus. No i oczy­wi­ście za to, że Janek pod­niósł na niego rękę. Tak wła­śnie o tym my­ślał: że syn pod­niósł na niego rękę. 

Kiedy sobie tak wszyst­ko po­ukła­dał w gło­wie, Sta­szek wal­nął się na ka­na­pę, włą­czył te­le­wi­zor i przy­snął. 

***

Prze­bu­dził się w nocy. Pół­przy­tom­ny, zdez­o­rien­to­wa­ny ro­zej­rzał się po po­ko­ju, który nadal za­le­wa­ło świa­tło włą­czo­ne­go te­le­wi­zo­ra. Na jego ekra­nie widać było ru­cho­mą gra­fi­kę in­for­mu­ją­cą, że pro­gram za­koń­czył nada­wa­nie i wróci rano. Coś… coś było ina­czej. W sa­lo­nie uno­sił się dziw­ny za­pach – zio­ło­wy, in­ten­syw­ny, zu­peł­nie nie­zna­ny Stasz­ko­wi. A może jed­nak znany? Zanim zdą­żył za­re­je­stro­wać, skąd po­cho­dził, drzwi do po­ko­ju otwo­rzy­ły się lekko, a przez wąską szpa­rę do środ­ka wpeł­zła plama ciem­no­ści. Prze­mie­ści­ła się po pod­ło­dze, a potem wsko­czy­ła na stół i Sta­szek zo­ba­czył, że to kot. Zwie­rzak ob­ró­cił się za wła­snym ogo­nem, prze­cią­gnął się, a potem ze­sko­czył bez­gło­śnie na zie­mię, by wsko­czyć po­now­nie, ale tym razem na łóżko. 

Sta­szek stęk­nął i już otwie­rał usta, by prze­go­nić sier­ściu­cha, ale za­marł, jak wczo­raj w nocy. Jak wtedy kot wpa­try­wał się w niego dwie­ma la­tar­nia­mi żół­tych oczu, które zda­wa­ły się wy­zie­rać z ot­chła­ni w kształ­cie zwie­rzę­cia. Bez­sze­lest­nie wszedł na jego lewą nogę, a potem prze­szedł po niej jak po pło­cie z bajki, by za­trzy­mać się na pier­si Stasz­ka, tuż przed jego twa­rzą.

Won, chciał po­wie­dzieć Sta­szek, ale nie miał siły. Czy to wódka mu je ode­bra­ła? A może to te dwie la­tar­nie przy­ku­ły go do ka­na­py? Na kocim pysku czaił się uśmiech – sze­ro­ki, pełen ostrych zębów, zu­peł­nie nie­moż­li­wy.

A potem kot prze­mó­wił, jak wczo­raj w nocy. 

– Tak smut­no, tak źle. Ty smu­tek, ty złość, ty nisz­czy­ciel. Ile razy umrzeć można? Kot dzie­więć, tak, a czło­wiek raz. A ile można żyć? Pożyj, pożyj. Tak ciem­no, tak strasz­no! Niech i u cie­bie strasz­no bę­dzie. 

Kot mla­snął bez­gło­śnie, ale nie od­szedł, wpa­try­wał się w niego nie­ru­cho­mo. 

Sta­szek chciał go po­chwy­cić, prze­go­nić, a naj­chęt­niej zła­pać w silne ręce i skrę­cić mu kark, ale nie udało mu się. Ręce go nie po­słu­cha­ły. Wy­da­wa­ło mu się, że rzu­cił “spie­przaj, po­mio­cie”, ale z jego ust za­miast nor­mal­nych wy­ra­zów po­pły­nę­ły dziw­ne, po­my­lo­ne słowa, które nie miały żad­ne­go sensu. Obraz kota za­ma­zał się, jakby stra­cił ostrość – je­dy­nie jego oczy przy­świe­ca­ły przez mgłę. 

 

5. 

Sta­szek był prze­ra­żo­ny. 

Do­oko­ła była ciem­ność. Za­sta­na­wiał się, skąd się wzię­ła? Czemu Baśka nie za­pa­li­ła ja­kie­goś świa­tła? Do­pie­ro po chwi­li zdał sobie spra­wę z tego, że to jego wła­sne po­wie­ki nie unio­sły się do góry, uwię­zi­ły go w ciem­no­ściach za­mknię­tych oczu. Ale… nie mógł ich pod­nieść!

Kiedy sobie to uświa­do­mił, po­czuł się, jakby spa­dał w dół. Coś obok za­pi­ka­ło szyb­ciej, ale nie po­tra­fił zro­zu­mieć, czym to jest. Chciał się ru­szyć – pod­nieść się z łóżka, które czuł pod ple­ca­mi, ale nie był w sta­nie. Pa­ni­ka za­le­wa­ła go fa­la­mi, przy­gnia­ta­jąc i to­piąc. Ni­cze­go nie mógł zro­bić, żad­ne­go ruchu, nie pa­no­wał nad żad­nym mię­śniem.

Ze stra­chu pu­ści­ły mu zwie­ra­cze. Po­czuł smród. Chciał krzy­czeć, ale usta go nie słu­cha­ły, tak samo jak wszyst­ko inne. 

Ktoś przy­szedł, uci­szył pi­kacz. Zajął się Stasz­kiem tak, jakby był rze­czą. Bez de­li­kat­no­ści, szyb­ko, na zimno. Prze­brał, nie po­wie­dział ani słowa, a potem zwy­czaj­nie wy­szedł, nie udzie­la­jąc żad­nych od­po­wie­dzi. Sta­szek nie wie­dział, co prze­ra­zi­ło go bar­dziej – to, że ni­cze­go nie mógł zro­bić czy to, że naj­wy­raź­niej każdy mógł tu przyjść i zro­bić z nim co­kol­wiek. A on nic nie mógł na to po­ra­dzić. 

Nie wie­dział, jak długo leżał z bi­ją­cym mocno ser­cem. Ser­cem, które po­win­no ko­ła­tać, tra­cić rytm, gubić się, ale za­miast tego biło równo, jakby znów miał dwa­dzie­ścia lat. 

Nic się nie zmie­nia­ło przez prze­raź­li­wie długi czas, który zda­wał się Stasz­ko­wi ca­ły­mi go­dzi­na­mi czy dnia­mi, więc w końcu za­czął my­śleć. 

Gdzie był? Pew­nie w szpi­ta­lu, bo gdzie in­dziej? Co mu się stało? Miał udar? Wylew? Nie po­tra­fił sobie przy­po­mnieć – ostat­nim wspo­mnie­niem były dwa jasne, ośle­pia­ją­ce go punk­ty. Re­flek­to­ry sa­mo­cho­du? Może zo­stał po­trą­co­ny? Nie po­tra­fił po­wie­dzieć. 

W pew­nym mo­men­cie Sta­szek usły­szał, że ktoś wszedł. Wy­czu­lo­ne do gra­nic moż­li­wo­ści zmy­sły pra­co­wa­ły, by za­stą­pić wzrok. Usły­szał szu­ra­nie krze­sła, sa­pa­nie. Ktoś usiadł obok jego łóżka. Baśka? Od­dał­by by wszyst­ko, by to była ona. By mu wy­ja­śni­ła, co się stało, by się nim za­ję­ła, może bez mi­ło­ści, ale też bez okru­cień­stwa. 

– A mo­głeś umrzeć – po­wie­dział ten ktoś bar­dzo cicho, pra­wie szep­tem. 

Janek. 

– Chcia­łeś to zro­bić? Wy­pi­łeś tyle, żeby się zabić? 

Sta­szek nie mógł od­po­wie­dzieć na to py­ta­nie. Na żadne nie mógł. 

– Nie mam ci wiele do po­wie­dze­nia. Nie wiem, czy w ogóle mnie sły­szysz. Le­ka­rze tego nie wie­dzą. Ży­jesz bez ma­szy­ne­rii, od któ­rej mógł­bym cię odłą­czyć, bo twoje ciało pra­cu­je nor­mal­nie, ale twój mózg chyba nie dzia­ła po­praw­nie. Tak mi po­wie­dzie­li. 

Sta­szek z de­spe­ra­cją po­chwy­cił się tych strzęp­ków in­for­ma­cji. Jak to nie dzia­ła? Prze­cież sły­szał wszyst­ko, my­ślał spraw­nie! Je­dy­nie ciało… 

– Jeśli tam je­steś… Jeśli tam je­steś, to wiedz jedno. Po­ża­łu­jesz, że prze­ży­łeś ten udar. – Głos Janka był spo­koj­ny i wy­pra­ny z emo­cji, jakby mówił o po­go­dzie, a nie wy­po­wia­dał groź­by. Sta­szek nigdy nie sły­szał u niego ta­kie­go tonu, u ni­ko­go nigdy nie sły­szał. Cho­ciaż… może cza­sem sam go uży­wał? – Nie mogę cię po­rzu­cić, bo matka wid­nie­je w pa­pie­rach i mia­ła­by kło­pot, gdyby cię po­rzu­ci­ła. Ale za­ła­twię ci naj­gor­szy i owia­ny naj­gor­szą sławą DPS. Jeśli znaj­dę taki, gdzie nie prze­bie­ra­li pa­cjen­tów ca­ły­mi dnia­mi, pój­dziesz tam. Jeśli gdzieś bili lub ina­czej znę­ca­li się nad ta­ki­mi wa­rzy­wa­mi jak ty, wła­śnie tam tra­fisz. Pójdę za naj­gor­szy­mi po­gło­ska­mi, dam do zro­zu­mie­nia, że mogą z tobą robić, co chcą. Będę pła­cił mi­ni­mum, które nie star­czy na leki, pam­per­sy ani mycie. Zgno­ją cię. A ja będę o tym wie­dział i nie kiwnę pal­cem, by co­kol­wiek zmie­nić. I wiesz co… 

Janek za­wie­sił głos, jakby cze­kał, aż Sta­szek za­py­ta: “Co?”. Zro­bił krót­ką pauzę, potem głę­bo­ki wdech i po­wie­dział mar­twym gło­sem: 

– Mam na­dzie­ję, że mimo wszyst­ko tam je­steś. I że po­ży­jesz bar­dzo, bar­dzo długo. 

Po czym za­szu­rał krze­słem i od­szedł, po­zo­sta­wia­jąc Stasz­ka w sa­mot­no­ści i mroku, od któ­re­go nie mógł uciec. 

I wtedy, do­kład­nie po tym, jak Janek za­mknął drzwi do sali, a w po­ko­ju po­now­nie roz­go­ści­ła się cisza… Wła­śnie wtedy do Stasz­ka do­tar­ło… Przy­po­mniał sobie dwie la­tar­nie w pla­mie ciem­no­ści. Żółte, kocie oczy, które mu wró­ży­ły dłu­gie, bar­dzo dłu­gie życie. Chciał się roz­pła­kać, z bez­sil­no­ści, upo­ko­rze­nia i prze­ra­że­nia. Chcia­ło mu się wyć! Ma­chać rę­ka­mi! Zro­bić co­kol­wiek… ale ciało, tak jak wcze­śniej, go nie słu­cha­ło. 

Było, za­praw­dę, i ciem­no, i strasz­no.