Cmentarz z niewielkim balkonem

– Wchodź­cie, pro­szę. Butów nie zdej­muj­cie. 

Mau­ry­cy, jak na go­spo­da­rza przy­sta­ło, witał gości przed drzwia­mi i za­ma­szy­sty­mi ge­sta­mi za­pra­szał do środ­ka. 

– A dajże spo­kój, toż to mus, żeby buty w cha­łu­pie wyzuć – wy­ją­ka­ła bab­cia Zuza, ścią­ga­jąc wa­lon­ki z weł­nia­no-po­lie­stro­wą wy­ściół­ką. Tak na­praw­dę na­zy­wa­ła się Ewa, ale dawno już o tym za­po­mnia­ła. 

– Nie roz­cho­dzo­ne jesz­cze, piją jak jasna cho­le­ra, mówię ci – jął z kolei na­rze­kać wujek Ar­ka­diusz, zwany przez dzie­cia­ki po pro­stu Ar­czim. 

– W gówno wla­złem, a trawa u cie­bie taka, że cięż­ko do­brze wy­trzeć – zdra­dził brat Mau­ry­ce­go, Ste­fan An­na-Ma­ria, nie wia­do­mo czy w żar­cie, czy na po­waż­nie. 

Dzie­cia­ki wbie­gły do miesz­ka­nia, nie dając po­słu­chu ni­czy­im proś­bom. Jedna tylko Amel­ka, sie­rot­ka po sio­strze Mau­ry­ce­go, zdję­ła czar­ne ba­let­ki i uło­ży­ła je równo, tuż obok nieco śmier­dzą­cych i wy­słu­żo­nych tram­pek. Po­gła­ska­ła je, po­pa­trzy­ła chwil­kę szkla­ny­mi oczy­ma, po czym po­ma­cha­ła na po­że­gna­nie i we­szła do nie­mal ide­al­nie kwa­dra­to­we­go sa­lo­nu. Usia­dła w kącie, na­prze­ciw­ko su­chej i kła­dą­cej się już nieco juki. Przy­tu­li­ła ro­ślin­kę, sze­lesz­cząc li­ść­mi i kwi­ląc z cicha. Mau­ry­cy po­pa­trzył na nią z po­li­to­wa­niem i po­gła­dził po pło­wych wło­sach. 

– Mamie i tacie do­brze tu. Lidka nigdy nie pod­le­wa­ła tej juki, to i ja jej nie pod­le­wam. Uschnie to uschnie, nie martw się, mała.

Amel­ka się nie mar­twi­ła. Po­do­ba­ła jej się sama do­nicz­ka. Przy­po­mi­na­ła nawet ro­dzi­ciel­kę. W abs­trak­cyj­nym wzo­rze wi­dzia­ła mat­czy­ny uśmiech. 

Resz­ta fa­mi­lii usa­do­wi­ła się przy stole. Jedno z krze­seł po­zo­sta­wio­no puste i to by­naj­mniej nie z po­wo­du sto­ją­ce­go na nim sło­ika z tru­skaw­ko­wym dże­mem. 

– Wziął­byś i wy­mie­nił matce ten dżem – skar­cił brata Ste­fan An­na-Ma­ria, zdej­mu­jąc ły­żecz­ką ple­śnio­wy puch, wy­peł­nia­ją­cy słoik nie­mal w rów­nym stop­niu, co bru­nat­nie­ją­ca już maź, nie­gdyś z pew­no­ścią bę­dą­ca dże­mem. 

– Bo ja wiem. – Skrzy­wił się Mau­ry­cy. – Wie­czo­rem, jak go przed śmier­cią jadła, mó­wi­ła, że lep­szy to tylko za ko­mu­ny ro­bi­li, jak tru­skaw­ki pol­skie, a nie por­tu­gal­skie były. 

– Teraz to bli­żej tym tru­skaw­kom do kar­to­fli, niż owo­ców, mówię ci – wtrą­cił Arczi, przez ni­ko­go nie­py­ta­ny. Kie­dyś, po pi­ja­ku, zda­rzy­ło mu się zjeść ki­lo­gram su­ro­wych ziem­nia­ków, ja­ko­by na tru­skaw­ki wła­śnie chęć mając. Nie struł się nawet bar­dzo. Od tego czasu wcale czę­sto ziem­nia­ki zda­rza­ło mu się mylić z in­ny­mi pro­duk­ta­mi spo­żyw­czy­mi. A to mi­ze­rię z nich zro­bił, innym razem szar­lot­kę ziem­nia­cza­ną. Nawet gdy pić prze­stał, to nie raz, nie dwa ciot­ka Kun­dzia przy­ła­pa­ła go z su­ro­wą bulwą. Nikt nie miał wąt­pli­wo­ści, że po śmier­ci wujek na­wie­dzi worek ziem­nia­ków i razem z nimi gnił bę­dzie w piw­ni­cy pod nu­me­rem sto dwa­dzie­ścia, obok sta­re­go skła­da­ka, zna­czy się stryj­ka Jurka. 

– A oj­ciec gdzie? Na bal­ko­nie? – spy­tał Ste­fan An­na-Ma­ria i, nie cze­ka­jąc na od­po­wiedź, wyj­rzał za otwar­te na oścież okno. Łyżki na pa­ra­pe­cie nie za­uwa­żył. 

– Za­bra­łem go do stołu, nigdy stary gości nie lubił, to po­my­śla­łem, że się z nami po­mę­czy i tym razem.

Oj­ciec umarł był dwa lata temu. W zwy­cza­ju miał wy­sta­wać na ze­wnątrz ze swoją łyżką. Ca­ły­mi go­dzi­na­mi palił pa­pie­ro­sy marki Mocne, trzy­ma­jąc w dło­niach swój sztu­ciec i wga­piał się w bal­kon na­prze­ciw­ko ich miesz­ka­nia. Nie było w tym bal­ko­nie nic szcze­gól­ne­go, oprócz Bez­no­gie­go Ły­so­la, rzecz jasna. Czy Łysol fak­tycz­nie nie miał nóg, nikt nie wie­dział. Po­dob­nie jak oj­ciec, ca­ły­mi go­dzi­na­mi wy­sta­wał na swoim pię­cio­me­tro­wym patio. A że ba­lu­stra­da się­ga­ła mu ponad pas, jego dolna po­ło­wa po­zo­sta­wa­ła za­gad­ką. Drogą burz­li­wych obrad usta­lo­no, że Bez­no­gi Łysol ist­nie­je tylko w tej wi­docz­nej czę­ści. Po śmier­ci ojca, Łysol znik­nął. Zo­sta­ła łyżka. 

– No dobra, ale który to oj­ciec? – spy­tał z prze­ję­ciem Ste­fan An­na-Ma­ria.

Sie­dzą­cy przy stole spoj­rze­li na na­kry­cia, potem po sobie, na­resz­cie wle­pi­li wzrok w ma­łe­go Kac­per­ka za­pa­mię­ta­le wy­ja­da­ją­ce­go zupę pro­sto z wazy. Mau­ry­cy wy­rwał mu łyżkę nie­mal na­tych­miast. Spoj­rzał na nią z jed­nej stro­ny, z dru­giej, ude­rzył w stół, przy­ło­żył do ucha, po czym oddał sztu­ciec ma­lu­cho­wi. To nie był oj­ciec, ale Kac­per­ko­wi i tak się obe­rwa­ło.

– A mo­dli­twa?! – skar­ci­ła go bab­cia. Czuła od­dech śmier­ci na karku, toteż po prze­mia­nie z Ewy w Zuzę, jakiś czas temu przy­szła pora na prze­po­czwa­rze­nie się w Zuzę De­wot­kę (wcze­śniej Go­łę­biew­ską). Nie po­do­ba­ła się ta nowa bab­cia ni­ko­mu, szcze­gól­nie, że znowu trze­ba było wy­mie­niać dowód i wszyst­kie do­ku­men­ty, ale cóż po­cząć. Sta­rusz­ka, z wła­ści­wym de­wot­kom za­pa­łem, prze­strze­ga­ła wszyst­kich ko­ściel­nych reguł i na­ka­zów, a słowa miej­sco­we­go an­ty­kwa­riu­sza trak­to­wa­ła jak wy­po­wia­da­ne usta­mi sa­me­go Boga.

Okres przej­ścio­wy mię­dzy ziem­skim pa­do­łem a nie­bem chcia­ła prze­cze­kać jako kłę­bek włócz­ki. Naj­le­piej czer­wo­nej, choć miała obawę, czy Bóg nie po­ka­ra ją tran­zy­cją w tę czar­ną, scho­wa­ną głę­bo­ko w cze­lu­ściach sy­pial­nia­nej ko­mo­dy, to jest jej brata, Eu­sta­che­go. Nie cho­dzi­ło nawet o to, że pod ko­niec jego życia po­żar­li się o jakąś bła­host­kę, w kon­flik­cie trwa­jąc aż do przed­wcze­sne­go za­koń­cze­nia ży­wo­ta Eu­sta­che­go. Rzecz w tym, że jej kotka wręcz uwiel­bia­ła czer­wo­ny kłę­bek, a bab­cia Zuza za nic w świe­cie z pu­pil­ką nie chcia­ła się roz­sta­wać. Nawet po śmier­ci. 

Mau­ry­cy szyb­ko po­zbie­rał sztuć­ce, łącz­nie z tym uma­za­nym ple­śnie­ją­cą, dże­mo­wą mazią. Nie chcąc tra­cić czasu na do­cho­dze­nie, który z nich fak­tycz­nie był ojcem, wszyst­kie uło­żył na pa­ra­pe­cie, a go­ściom roz­dał nowe. 

*

Po zupie przy­szła pora na scha­bo­we­go. W całym za­mie­sza­niu Arczi zdą­żył wy­żreć wszyst­kie ziem­nia­ki, nim te zdą­ży­ły się ugo­to­wać. Mi­ze­rię zo­sta­wił, ma­ru­dząc, że ogór­ko­wa była, nie­do­bra. Na szczę­ście nikt prócz niego nie był szcze­gól­nie głod­ny, bo też obiad o go­dzi­nie dzie­sią­tej był czymś ra­czej oso­bli­wym. Mau­ry­cy od dłuż­sze­go czasu cier­piał na przy­pa­dłość, okre­śla­ną przez jego le­ka­rza jako ze­spół za­bu­rzeń rytmu do­bo­we­go. Jako że jego życie dość już było roz­re­gu­lo­wa­ne, ka­te­go­rycz­nie za­bra­nia­no mu zmie­niać usta­lo­ny po­rzą­dek dnia, choć­by ten tym­cza­so­wy. Gdy za­bie­rał od gości ta­le­rze z nad­gry­zio­ny­mi le­d­wie scha­bo­wy­mi, w przed­po­ko­ju roz­le­gło się gło­śne pu­ka­nie.

– To on, an­ty­kwa­riusz, mówię ci – oce­nił, jak się po chwi­li oka­za­ło, wcale cel­nie, wujek Arczi. 

– Szczęść Boże temu do­mo­wi, jego miesz­kań­com oraz du­szom tu re­zy­du­ją­cym i cze­ka­ją­cym zba­wie­nia… – de­kla­mo­wał ksiądz, beł­ko­cząc pod nosem i roz­wią­zu­jąc buty, o co, rzecz jasna, nikt go nie pro­sił. Koń­cząc ofi­cjal­ne po­wi­ta­nie do­mow­ni­ków i dusz, po­de­rwał się z po­zy­cji pół­klę­czą­cej, chwi­lę po­zo­sta­jąc w pół­zgię­ciu, dy­na­micz­nie prze­cho­dząc przez lek­kie zgar­bie­nie, aż do nie­mal peł­ne­go wy­pro­stu, zwień­czo­ne­go gło­śnym stęk­nię­ciem. 

Czas ten zgro­ma­dze­ni w sa­lo­nie wy­ko­rzy­sta­li do szyb­kiej zmia­ny aran­ża­cji wnę­trza. Krze­sła zna­la­zły się pod oknem w dłu­gim rzę­dzie. Po prze­ciw­nej stro­nie stołu zo­sta­ło jedno sie­dzi­sko, prze­zna­czo­ne dla an­ty­kwa­riu­sza. Po­środ­ku nie­zmien­nie stała mama Mar­ce­la ze sło­ikiem ple­śnie­ją­ce­go dżemu. Do­mow­ni­cy cze­ka­li. Mar­cel spo­glą­dał na ze­ga­rek z wy­raź­nym znie­cier­pli­wie­niem. “Nie­dłu­go po­po­łu­dnio­wa drzem­ka” my­ślał. Bab­cia zaś szkla­ny­mi oczy­ma spo­glą­da­ła na gra­mo­lą­ce­go się z pod­ło­gi księ­dza. Gdy ten w końcu wszedł do po­miesz­cze­nia, od razu zwró­cił na nią wzrok.

– Oto i nasza ocze­ku­ją­ca. 

Bab­cia po­chy­li­ła głowę i wy­ko­na­ła sa­kral­ny gest. By­ła­by uklę­kła i po­ca­ło­wa­ła dłoń an­ty­kwa­riu­sza, jed­nak jej ko­la­na nie pra­co­wa­ły na tyle do­brze, by ich zgi­na­nie na za­wo­ła­nie było moż­li­we. Z ca­ło­wa­niem, o czym za­świad­czyć mogła garst­ka wnu­cząt, pro­ble­mów nie miała. 

Ksiądz za­siadł na wy­zna­czo­nym miej­scu, a w ślad za nim wszy­scy do­mow­ni­cy, na czele z za­hip­no­ty­zo­wa­ną bab­cią. Z czar­nej torby an­ty­kwa­riusz wy­cią­gnął czar­ny ka­je­cik, otwo­rzył na stro­nie ozna­czo­nej li­te­rą “D” i jął czy­tać, stę­ka­niem i gło­śnym dy­sze­niem wy­peł­nia­jąc po­miesz­cze­nie. 

– Zu­zan­na, tak? – Spoj­rzał spod krza­cza­stych brwi i le­d­wie uchwy­ciw­szy ska­czą­cą w górę i w dół głowę sta­rusz­ki, znowu za­to­pił nos w no­tat­kach. – No więc tak… – za­czął prze­cią­gle. – Ogło­sze­nie było, chęć, że tak po­wiem, zo­sta­ła wy­ra­żo­na. W ko­ście­le też wi­du­ję cię dość re­gu­lar­nie. – Bab­cia nie­mal uno­si­ła się na krze­śle, prze­peł­nio­na ja­kimś innym, świą­to­bli­wym po­wie­trzem, z dużym praw­do­po­do­bień­stwem lżej­szym od tego, któ­rym od­dy­cha­ła na co dzień. – Ocze­ki­wa­nie wy­da­je się za­sad­ne, bez dwóch zdań. Wy­bra­łaś, jak się zdaje… kłę­bek włócz­ki, zga­dza się? – Sta­rusz­ka zło­ży­ła dło­nie jak do mo­dli­twy i po­chy­li­ła głowę. – Ro­zu­miem. Czy to tu dusza ocze­ki­wać bę­dzie zba­wie­nia, łaski i wy­nie­sie­nia? 

– Tak. U mnie. – Mau­ry­cy pod­niósł rękę ni­czym uczeń w szko­le. 

– Yhm. – An­ty­kwa­riusz spoj­rzał na niego kry­tycz­nie. Omiótł wzro­kiem kwa­dra­to­wy salon. 

– Kon­se­kro­wa­ny? – Mau­ry­cy kiw­nął głową. – Hmmm… – Ksiądz po­now­nie za­brał się do kart­ko­wa­nia ze­szy­ci­ku, czy­niąc to z iście te­atral­ną ma­nie­rą czło­wie­ka, któ­re­mu ni­g­dzie się nie spie­szy. Po kilku mi­nu­tach nie­zno­śnej ciszy po­now­nie za­brał głos. 

– Hie­ro­nim Kwiat­kow­ski? – Mau­ry­cy wska­zał pal­cem tramp­ki przy drzwiach.

– Lidia Kwiat­kow­ska, z domu Bela? 

– Tutaj – wy­ją­ka­ła Amel­ka, gła­dząc brą­zo­we, sztyw­ne li­ście juki. 

– Le­oka­dia Bela, z domu Pod­ruc­ka? 

– O tu, tu. – Do krze­sła pod­biegł Kac­pe­rek i wska­zał je pla­cem. 

– Piotr Bela? – Ste­fan An­na-Ma­ria wziął z pa­ra­pe­tu pierw­szą lep­szą łyżkę, która wpa­dła mu w ręce, po czym uniósł ją w górę.

– Iza­be­la Bela, z domu Go­łę­biew­ska? 

Mau­ry­cy wstał cięż­ko, zda­jąc sobie spra­wę ze swo­jej po­win­no­ści i prze­kli­na­jąc ją w duchu. Pod­szedł do szaf­ki i wy­cią­gnął kilka szpar­ga­łów, na pierw­szy rzut oka przy­pad­ko­wych. 

– Pro­szę za­ło­żyć – po­wie­dział, wrę­cza­jąc je księ­dzu. Ten, wiele nie do­py­tu­jąc, jął na­kła­dać ko­lej­no: fo­lio­we osłon­ki na obu­wie, maskę prze­ciw­py­ło­wą FFP2, szli­fier­skie oku­la­ry ochron­ne, nie­bie­skie gu­mo­we rę­ka­wicz­ki i coś wy­glą­da­ją­ce­go jak spi­nacz do bie­li­zny, jed­nak z pew­no­ścią spi­na­czem nie bę­dą­ce. Du­chow­ny bez py­ta­nia wy­ko­rzy­stał ów przed­miot do za­tka­nia sobie nosa, po czym, w akom­pa­nia­men­cie or­ga­nicz­nych i nie­orga­nicz­nych dźwię­ków do­by­wa­ją­cych się z jego wnę­trza, sko­rzy­stał z po­zo­sta­łych środ­ków ochro­ny oso­bi­stej, udzie­lo­nych mu przez Mau­ry­ce­go. W tym cza­sie go­spo­darz wy­cią­gnął klucz z sejfu sty­li­zo­wa­ne­go na ta­ber­na­ku­lum i ocze­ki­wał an­ty­kwa­riu­sza przy drzwiach jed­ne­go z pokoi. Kiedy przy­spo­so­bio­ny do za­da­nia ksiądz zbli­żył się do niego, męż­czy­zna prze­krę­cił klucz w zamku. Otwo­rzył jedną parę drzwi, roz­su­nął fo­lio­wą ko­ta­rę ujaw­nia­jąc ko­lej­ne wrota i za­pro­sił księ­dza do środ­ka. Gdy ten za­głę­bił się w cze­lu­ści ciem­ne­go po­miesz­cze­nia, drzwi po­now­nie się za­mknę­ły, a głu­chy świst su­wa­ka fo­lio­wej ko­ta­ry do­biegł do uszu po­zo­sta­łych do­mow­ni­ków. 

*

Wkrót­ce po znik­nię­ciu Mau­ry­ce­go i księ­dza, ktoś po­now­nie za­pu­kał do drzwi. Ste­fan An­na-Ma­ria wyj­rzał przez ju­da­sza. 

– To Bez­no­gi Łysol! – za­krzyk­nął dziw­nie pod­nie­co­ny i bez wa­ha­nia otwo­rzył.

Ta­jem­ni­cza po­stać nie­mal wsko­czy­ła do środ­ka i prze­mknę­ła przez przed­po­kój, nie zdej­mu­jąc butów. Go­ście osłu­pie­li, za­dzi­wie­ni nie tyle bra­kiem ogła­dy in­tru­za, lecz samym fak­tem po­sia­da­nia obu­wia, a wła­ści­wie koń­czyn, na któ­rych to mogło się znaj­do­wać. Tak, Bez­no­gi Łysol miał nogi. Nieco dziw­ne, bu­dzą­ce nie­po­kój i wąt­pli­wo­ści, być może nawet strach i jakiś ro­dzaj od­ra­zy, ale miał. Nie zwa­ża­jąc na py­ta­ją­ce spoj­rze­nia zgro­ma­dzo­nej przy oknie ro­dzi­ny, Łysol w jed­nej chwi­li zna­lazł się na bal­ko­nie, mi­ja­jąc głu­pie­ją­ce z nudów dzie­cia­ki, Ar­czie­go o dziw­nie zie­le­nie­ją­cym ob­li­czu oraz bab­cię, zbyt za­afe­ro­wa­ną wi­zy­tą dusz­pa­ste­rza, by zwra­cać uwagę na nie­pro­szo­ne­go go­ścia. Nim Ste­fan An­na-Ma­ria zdo­łał wy­ar­ty­ku­ło­wać py­ta­nie bądź doj­rzeć do pod­ję­cia ja­kiej­kol­wiek in­ter­wen­cji, z wnę­trza po­ko­ju Iza­be­li Beli do­biegł go dźwięk po­spiesz­nie za­my­ka­nych drzwi. Chwi­lę trwa­ło, nim nie­okre­ślo­ny rumor i zna­jo­me stę­ka­nia usta­ły, a z pie­cza­ry wy­ło­nił się ksiądz w asy­ście Mau­ry­ce­go. W rę­kach dzier­ży­li dwa czar­ne worki, które po­śpiesz­ne i z wiele mó­wią­cy­mi gry­ma­sa­mi na twa­rzach wrzu­ci­li do sto­ją­ce­go w rogu po­jem­ni­ka, zdo­bio­ne­go gu­stow­nym cze­re­pem i krzy­żu­ją­cy­mi się pisz­cze­la­mi.

– Do­bra­noc. – Z ulgą i uczu­ciem speł­nio­nej po­win­no­ści jęk­nął Mau­ry­cy, po czym udał się do sy­pial­ni na drzem­kę, sta­no­wią­cą re­me­dium na jego oso­bli­we do­le­gli­wo­ści.

Ksiądz po­now­nie roz­siadł się na krze­śle, no­tu­jąc coś w swoim ka­je­cie. 

– Miesz­ka­nie jest w po­rząd­ku – skwi­to­wał pod nosem, wy­cią­ga­jąc z tecz­ki for­mu­larz. Na­stęp­nie wstał i wy­ko­nał sa­kral­ny gest. W ślad za nim cała ro­dzi­na nie­mal pod­sko­czy­ła, po­wta­rza­jąc me­cha­nicz­ne ruchy dłoni. Ksiądz roz­po­czął mo­dli­twę. Praw­do­po­dob­nie po ła­ci­nie. Dzie­ci nie ro­zu­mia­ły nic, do­ro­śli – nie­wie­le. Za to bab­cia Zuza ro­zu­mia­ła wszyst­ko, choć po swo­je­mu. Po skoń­czo­nej mo­dli­twie an­ty­kwa­riusz usiadł po­now­nie i prze­szedł do me­ri­tum. 

– Po­twier­dzam ak­tu­al­ność da­nych o miej­scu kon­se­kra­cji. Po­zwo­le­nie kurii jest. Licz­ba dusz się zga­dza – za­czął nad wyraz urzę­do­wo. – Za­świad­cze­nia o spo­wie­dzi w każdy pią­tek mie­sią­ca przez ostat­nie dzie­sięć lat jest. Co my tu jesz­cze… Dy­plom za naj­więk­szą palmę wiel­ka­noc­ną, karta wzo­ro­we­go straż­ni­ka grobu pań­skie­go…

Gdy skoń­czył wy­li­czać, wy­cią­gnął ko­lo­ro­wą bro­szu­rę z krzy­żem świę­te­go Be­ne­dyk­ta, która mu­sia­ła słu­żyć mu od dłuż­sze­go czasu. Być może od za­wsze. 

– Co ja mogę… No więc: czter­dzie­ści lat, tyle je­stem ci w sta­nie za­ofe­ro­wać, Zu­zan­no. Przy wła­ści­wej i zgod­nej z nauką ko­ścio­ła kon­ser­wa­cji re­lik­tu, być może uda się skró­cić czas ocze­ki­wa­nia do trzy­dzie­stu pię­ciu. Do­dat­ko­wo, przy wzro­ście ofia­ry o dwa­dzie­ścia pięć pro­cent, mo­że­my za­ofe­ro­wać ro­dzi­nie pa­kiet kon­se­kra­cji pre­mium i zwięk­sze­nie po­jem­no­ści miesz­ka­nia dla ko­lej­nych czte­rech dusz. Z wy­łą­cze­niem tam­te­go po­ko­ju. – Ksiądz wska­zał za­mknię­te na klucz po­miesz­cze­nie i wzdry­gnął się nie­znacz­nie, co w przy­pad­ku jego fi­zjo­no­mii skut­ko­wa­ło po­wsta­niem fali bie­gną­cej przez całe ciało, wzmac­nia­nej drga­nia­mi ga­la­re­to­wa­te­go brzu­cha. Kul­mi­na­cją owego zja­wi­ska było roz­war­cie i uka­za­nie ża­bich oczu księ­dza w peł­nej kra­sie.

– Mó­dl­my się – za­in­to­no­wał w końcu. Wszy­scy wsta­li. – Boże, nasz Ojcze. Ty spra­wi­łeś, że nawet Twój Syn, który przy­jął ludz­ką formę, prze­szedł drogę śmier­ci i prze­mia­ny. Przez trzy dni spo­czy­wał po­śród zmar­łych, dzie­ląc los każ­de­go czło­wie­ka, który ocze­ku­je go­dzi­ny wy­zna­czo­nej przez Cie­bie.

Naucz i nas cier­pli­wo­ści wobec ta­jem­ni­cy prze­mi­ja­nia. Niech pa­mięć o Chry­stu­sie, który nie omi­nął czasu ocze­ki­wa­nia, umac­nia nas w na­dziei, że żadna noc nie trwa wiecz­nie.

Daj na­szym zmar­łym pokój w Two­jej obec­no­ści, a nam łaskę wy­trwa­nia w wie­rze, aż na­dej­dzie dzień, w któ­rym i my usły­szy­my we­zwa­nie do życia wiecz­ne­go.

Przez Chry­stu­sa, Pana na­sze­go…

– Amen. – Nie­zna­ny ze­bra­nym głos do­bie­gał od stro­ny drzwi bal­ko­no­wych. Łysol, zwany Bez­no­gim, ale nogi po­sia­da­ją­cy, wszedł po­now­nie do po­ko­ju. Pod­szedł do stołu i bez­ce­re­mo­nial­nie usiadł na świę­tej pa­mię­ci Le­oka­dii Bela, zwa­la­jąc na pod­ło­gę słoik z ma­zi­stą sub­stan­cją przy­po­mi­na­ją­cą dżem. Zgro­ma­dze­ni w sa­lo­nie aż za­nie­mó­wi­li z obu­rze­nia. Nim kto­kol­wiek zdo­łał wy­du­sić z sie­bie choć­by słowo, in­truz schy­lił się, oparł brodę o stół i wy­do­był spod niego dwa nie­mal iden­tycz­ne przed­mio­ty. Dziw­ne, bu­dzą­ce nie­po­kój i wąt­pli­wo­ści, być może nawet strach i jakiś ro­dzaj od­ra­zy.

– A to są moi ro­dzi­ce. Od za­wsze byli dla mnie opar­ciem – oświad­czył uro­czy­ście, po czym wy­buch­nął gło­śnym, nie­przy­jem­nych re­cho­tem. – A to – kon­ty­nu­ował, wska­zu­jąc kciu­kiem opar­cie krze­sła i śmie­jąc się nie­prze­rwa­nie – jest, kurwa, krze­sło. Ta łyżka zaś, wbrew wszel­kim bred­niom, któ­ry­mi raczy was tu obec­ny du­chow­ny, nie za­wie­ra choć­by śla­do­wych ilo­ści ludz­kiej duszy. To wie­rut­ne bzdu­ry!

Dzie­ci scho­wa­ły się za mil­czą­cy­mi i bez­rad­ny­mi wobec bluź­nierstw ro­dzi­ca­mi. Ci z kolei za­wie­si­li bła­gal­ny wzrok na księ­dzu, któ­re­go ob­li­cze wi­docz­nie po­czer­wie­nia­ło. Nim świę­ty gniew, wi­szą­cy nad łysym cze­re­pem sie­dzą­ce­go przy stole męż­czy­zny, wy­do­stał się z gar­dzie­li an­ty­kwa­riu­sza, Bez­no­gi po­now­nie prze­mó­wił. 

– Zna­łem Pio­tra i Le­osię. Być może le­piej niż wy. Przy­jaź­ni­li­śmy się. – Po wcze­śniej­szym roz­ba­wie­niu nie po­zo­stał nawet ślad. – Są­dzi­cie, że tego wła­śnie by chcie­li? Spę­dzić ko­lej­ne de­ka­dy w tych sa­mych czte­rech ścia­nach, w któ­rych za­mknię­ci byli u kresu swo­je­go życia? Le­osia za­klę­ta w tym krze­śle, do któ­re­go nie­mal przy­spa­wa­ła ją oste­opo­ro­za czy inne lum­ba­go? Słaby żart. A ta łyżka… Wie­cie przy­naj­mniej, czym była dla Pio­tra? – Ły­so­lo­wi od­po­wie­dzia­ło mil­cze­nie. – To krzyk po­mo­cy udrę­czo­nej duszy. 

– Kła­miesz – prze­rwał mu na­resz­cie Ste­fan An­na-Ma­ria, wy­stę­pu­jąc przed sze­reg mil­czą­cej fa­mi­lii. – Zaj­mo­wa­li­śmy się nim, jak mo­gli­śmy naj­le­piej, przez cały ten czas. Cały okres cho­ro­by. Mo­gli­śmy oddać go do domu opie­ki, ale chcie­li­śmy za­pew­nić mu to, co naj­lep­sze. Jemu i matce. Miej­sce, które ko­cha­li. 

– Al­zhe­imer to kosz­mar, mówię ci – po­twier­dził Arczi.

– Ko­chał? – żach­nął się Łysol. – Co­dzien­nie, od sied­miu lat, przy po­mo­cy tej oto łyżki pró­bo­wał łapać sło­necz­ne pro­mie­nie. Gdy mu się uda­wa­ło, za­wsze wy­sy­łał w świat alarm SOS al­fa­be­tem Morse’a. 

– I jak to tak? Nie pró­bo­wał mu pan pomóc? – za­in­te­re­so­wał się ksiądz, za­po­mi­na­jąc o po­cząt­ko­wym obu­rze­niu.

– Oczy­wi­ście, że pró­bo­wa­łem. Nie­raz dzwo­ni­łem na po­li­cję. 

– Głu­piś – wtrą­ci­ła się bab­cia. – Pio­truś, po­dob­nie jak jego brat Ar­ka­diusz, ku­li­nar­nie miał, jak to mówią, bzika. Tylko ten sos i sos, do wszyst­kie­go sos. Aż mu w końcu le­karz za­bro­nił.

– Sam cho­le­ste­rol, te sosy, mówię ci – po­twier­dził Arczi.

– Tak czy ina­czej, guzik to dało. Wziął był i umarł chłop. Z tobą to samo bę­dzie, zo­ba­czysz! – Sta­rusz­ka po­ma­cha­ła zło­wro­go pal­cem w stro­nę Ar­czie­go. 

Łysol zmie­szał się, po­stu­kał pal­ca­mi o blat stołu. 

– A pana nogi? Co z nimi? Przez lata my­śle­li­śmy, że nie ist­nie­ją – wy­pa­lił w końcu Ste­fan An­na-Ma­ria, wi­dząc słab­ną­cą po­zy­cję in­tru­za. 

– To, że cze­goś nie widać, nie zna­czy, że nie ist­nie­je! – obu­rzył się Łysol. Ksiądz, w duchu, obu­rzył się rów­nież. 

– Prze­cież to nie są nawet nogi, tylko jakiś sztucz­ny twór. 

– Dla mnie są praw­dzi­we. 

Łysol za­ło­żył pro­te­zy i bez słowa wstał. Wy­cho­dząc, spoj­rzał jesz­cze na bab­cię. Za­trzy­mał się. Jego twarz za­sty­gła w wy­ra­zie głę­bo­kiej za­du­my. Uwie­ra­ją­ca z tyłu głowy obawa oraz nie­spo­koj­na in­tu­icja pod­po­wia­da­ły mu, że za tym wszyst­kim kryje się coś wię­cej. Coś nie­wła­ści­we­go. Złego. “Kim jest ta ko­bie­ta? Czy to…” Nim zdo­łał do­koń­czyć myśl, do­sko­czył do niego znie­cier­pli­wio­ny Ste­fan An­na-Ma­ria, chcąc pomóc nie­pro­szo­ne­mu go­ścio­wi w opusz­cze­niu ro­dzin­ne­go zgro­ma­dze­nia. W tym samym mo­men­cie z sy­pial­ni wy­ło­nił się za­spa­ny Mau­ry­cy. Gdy tylko zo­ba­czył Bez­no­gie­go Ły­so­la, jego twarz po­czer­wie­nia­ła, a oczy za­pło­nę­ły gnie­wem. 

– Co on tu robi?! – wy­buch­nął. 

In­truz, nie zwa­ża­jąc na nic i nie spusz­cza­jąc wzro­ku z babci, spy­tał cicho, nie­mal szep­tem:

– Ewa? 

– Nie, mu­sia­łeś mnie z kimś po­my­lić. – Bab­cia od­po­wie­dzia­ła z wy­raź­nym tru­dem. 

W tym mo­men­cie Mar­cel, jak ra­żo­ny pio­ru­nem, ru­szył w stro­nę Ły­so­la, a w ślad za nim ksiądz, nie­mal wy­wra­ca­jąc krze­sło, na któ­rym jesz­cze przed chwi­lą się mo­ścił. 

Spra­wy po­to­czy­ły się bły­ska­wicz­nie. Łysol sko­czył w stro­nę sta­rusz­ki, chwy­cił ją za głowę i, nie py­ta­jąc o zgodę, po­ca­ło­wał. 

– A to pa­mię­tasz? 

Pa­mię­ta­ła. Nie zdą­ży­ła jed­nak nic od­po­wie­dzieć. Po­chwy­co­ny za ra­mio­na in­truz sza­mo­tał się w pró­bie uwol­nie­nia. Mau­ry­cy i nieco zdez­o­rien­to­wa­ny Ste­fan An­na-Ma­ria nie da­wa­li jed­nak za wy­gra­ną. Ksiądz z krzy­żem w ręku rzu­cał klą­twy, Arczi sta­rał się przy­po­mnieć sobie numer alar­mo­wy na po­li­cję, a dzie­ci bie­ga­ły w kółko, drąc się, śmie­jąc i po­dry­gu­jąc niby dzi­ku­sy w ry­tu­al­nym tańcu. 

– Jak się na­zy­wa­ła twoja matka? – Łysol nie miał za­mia­ru się pod­da­wać. Mówił gło­śno i wy­raź­nie, jak gdyby re­cy­to­wał ma­gicz­ną for­mu­łę. 

– A twoja córka, Iza­be­la? Co się z nią stało? 

Słowa do­cie­ra­ją­ce do Zu­zan­ny ude­rzy­ły w nią z siłą, któ­rej umysł sta­rusz­ki nie mógł wy­trzy­mać. Ko­bie­ta za­chwia­ła się i za­tań­czy­ła w miej­scu drob­ny­mi, szyb­ki­mi kro­ka­mi. Na ten widok, w Ły­so­lu ode­zwa­ła się we­wnętrz­na, ukry­ta siła. Po­tęż­nym ru­chem ra­mion zrzu­cił z sie­bie na­past­ni­ków i ru­szył w stro­nę babci, po­ty­ka­jąc się przy tym i gu­biąc nogi, które z głu­chym stu­ko­tem ude­rzy­ły o pod­ło­gę. Obec­nie bez­no­gi, Łysol zła­pał Zu­zan­nę w ostat­nim mo­men­cie. W ko­lej­nym chwy­cił jedną z pro­tez i wy­ko­nał kilka szyb­kich ru­chów. Pla­sti­ki sztucz­nej koń­czy­ny roz­war­ły się, a ze środ­ka wy­sko­czył nie­wiel­ki czar­ny przed­miot. W ko­lej­nej chwi­li in­truz ce­lo­wał nim w stro­nę za­sko­czo­nych opo­nen­tów. Dzie­ci prze­sta­ły do­ka­zy­wać. Do­ro­śli za­mar­li. Całe po­miesz­cze­nie trwa­ło w bez­ru­chu. 

– Al­zhe­imer, hę? Tak to teraz na­zy­wa­cie? Może macie na to pa­pie­ry ja­kie­goś ko­ściel­ne­go ko­no­wa­ła? – wy­ce­dził, cięż­ko dy­sząc. – To Ewa, nie żadna ko­ściel­na ma­rio­net­ka, nie na­czy­nie, z któ­re­go można tak po pro­stu wylać grze­chy, wylać jej życie. Wylać mnie… – Spoj­rzał z pasją w jej puste oczy. – To była Ewa, nim zmie­ni­li­ście ją w to. Sko­ru­pę ocze­ku­ją­cą cze­goś, co się nigdy nie wy­da­rzy. Sa­kra­ment oczysz­cze­nia, do­brze mówię? Do­brze? Od­po­wia­daj! – wrza­snął na dy­go­czą­ce­go du­chow­ne­go, ce­lu­jąc weń czar­nym przed­mio­tem. Ksiądz kiw­nął głową, choć rów­nie do­brze mógł to być spazm albo ko­lej­na fala, roz­cho­dzą­ca się po jego ciele.

– Tra­dy­cyj­na skru­cha, po­ku­ta i po­sta­no­wie­nie po­pra­wy wam nie wy­star­cza­ły? Są­dzi­cie, że jej dusza jest teraz czy­sta? Zde­zyn­fe­ko­wa­na? Grze­chy, któ­rych nie pa­mię­ta po pro­stu wy­pa­ro­wa­ły? – Nie do­cze­kaw­szy się od­po­wie­dzi, Łysol po­czął szep­tać do ucha prze­le­wa­ją­cej się przez jego ra­mio­na babci. Jej wej­rze­nie, za­cze­pio­ne w nie­okre­ślo­nym punk­cie prze­strze­ni, zmie­ni­ło się. Mgli­ste oszo­ło­mie­nie ustą­pi­ło miej­sca łzom, gwał­tow­nie spły­wa­ją­cym po po­marsz­czo­nych po­licz­kach. 

*

– Nadal nic? – spy­tał bez­na­mięt­nie Ste­fan An­na-Ma­ria, gdy jego brat po­ja­wił się w sa­lo­nie.

Mau­ry­cy po­krę­cił głową. 

Matka w za­sa­dzie nie róż­ni­ła się zbyt­nio od ko­bie­ty, którą znał przed po­ża­rem. Sie­dzia­ła przy stole, jadła dżem. Wy­glą­da­ła jak za­wsze, nie li­cząc kilku opa­rzeń na dło­niach i przed­ra­mio­nach. Może cha­otycz­ny pu­kiel wło­sów, który oparł się pło­mie­niom i opa­dał bez­wład­nie na czoło ko­bie­ty, spra­wiał, że wy­glą­da­ła nieco ina­czej. Ale już czer­wo­ne pręgi na ple­cach, brzu­chu i no­gach były nie­mal nie­wi­docz­ne. A brwi, rzęsy? Prze­cież więk­szość ko­biet w jej wieku ta­ko­wych w ogóle nie po­sia­da. Tylko te oczy… Nie było w nich nic. Świa­tła, życia, iskry, głębi. Nic. Ste­fan An­na-Ma­ria ukrył głowę w dło­niach.

– To wszyst­ko bez sensu. Żadne te­ra­pie, żadne roz­mo­wy. Ona znik­nę­ła – szep­tał Mau­ry­cy, nie wia­do­mo, do sie­bie czy do brata.

Znowu zro­bi­ło się cicho. Przy­wykł do ciszy, która w ostat­nim cza­sie wy­peł­nia­ła ich ja­ło­we roz­mo­wy. Nie­na­wi­dził jej. Gdy przy­cho­dzi­ła, zda­wa­ło mu się, że znowu sły­szy trza­ska­ją­ce pło­mie­nie, prze­raź­li­wy krzyk Iza­be­li, za­wo­dze­nie matki, jej nie­koń­czą­cy się la­ment nad wła­sną głu­po­tą. Choć to nie­moż­li­we, raz po raz wra­ca­ło do niego na­wo­ły­wa­nie ojca, drą­ce­go się z bal­ko­nu: “Po­mo­cy! Po­mo­cy”. Mau­ry­cy wołał razem z nim. Nadal woła. 

– A są­siad? 

– Są­siad usły­szał – od­po­wie­dział Mau­ry­cy, bar­dziej wła­snym my­ślom, niż bratu. 

– Bę­dzie cho­dził?

Mau­ry­cy wzru­szył tylko ra­mio­na­mi. 

– Po­dob­no pod­ko­chi­wał się w mamie. – Uśmiech­nął się, nie wie­dzieć czemu.

Rów­nie szyb­ko, jak się po­ja­wił, gry­mas znik­nął z jego twa­rzy. Prze­gna­ła go cisza. W końcu, przy­gnie­cio­ny jej cię­ża­rem, Mau­ry­cy się­gnął do we­wnętrz­nej kie­sze­ni ma­ry­nar­ki, z któ­rej wy­do­był ko­lo­ro­wą bro­szu­rę z krzy­żem świę­te­go Be­ne­dyk­ta. 

 *

Łysol gła­dził jej włosy, mu­skał czoło de­li­kat­ny­mi po­ca­łun­ka­mi, szep­tał, przy­po­mi­nał. Ob­ser­wu­ją­cą to ro­dzi­nę uspo­ka­jał wy­cią­gnię­tym w ich stro­nę re­wol­we­rem. 

– A teraz otwórz­cie pokój. 

Wy­peł­nia­ją­ca po­miesz­cze­nie groza stę­ża­ła, na­sy­ca­jąc je do gra­nic. Arczi nie wy­trzy­mał, zwy­mio­to­wał. Ksiądz usiadł gwał­tow­nie, nie­mal dru­zgo­cąc krze­sło. Mau­ry­cy jęk­nął i spoj­rzał na sto­ją­ce na ko­mo­dzie ta­ber­na­ku­lum. 

Nagle po­ja­wił się rów­nież roz­dy­go­ta­ny, dzie­cię­cy gło­sik. 

– Zo­bacz­cie, to mama!

Wszyst­kie oczy zwró­ci­ły się w stro­nę sie­dzą­cej w kącie Amel­ki. Istot­nie, we wzo­rzy­stej do­nicz­ce, tuż obok za­su­szo­nej juki, dało się za­uwa­żyć coś, czego przed chwi­lą zda­wa­ło się tam nie być. Z po­pę­ka­nej ziemi, na świat wy­do­był się zie­lo­ny pęd zwień­czo­ny ma­leń­kim list­kiem. Dziew­czyn­ka pła­ka­ła, a jej łzy spa­da­ły na kieł­ku­ją­cy za­lą­żek no­we­go życia. W tym samym mo­men­cie roz­legł się strzał.