Utopię waszą utopię

Księga Potopu według Ocalonego

Werset 1: O Słowie, które zostało zesłane

 

Obu­dzi­łem się przed świ­tem, by udać się na różaniec.

Le­ża­łem chwi­lę nie­ru­cho­mo, wsłu­chu­jąc się w dźwięk ple­ba­nii. W sta­rych mu­rach cisza nigdy nie jest pusta – za­wsze coś w niej skrzy­pi, od­dy­cha.

Fraza przy­szła nagle. Nie jak sen. Nie jak myśl. Jak go­to­we zda­nie, które cze­ka­ło, aż je wy­po­wiem:

Za grze­chy wasze, uto­pię waszą uto­pię.

Usia­dłem na łóżku. Prze­że­gna­łem się od­ru­cho­wo, ale gest nie przy­niósł ukojenia. Słowa zo­sta­ły. Cią­ży­ły pod ję­zy­kiem, jakby na­le­ża­ły do mo­dli­twy, któ­rej jesz­cze nie zna­łem, a która już zo­sta­ła mi po­wie­rzo­na.

To nie była pierw­sza taka noc. Od mie­się­cy coś się zmie­nia­ło. Naj­pierw w snach – przy­cho­dzi­ły upar­te ob­ra­zy wody, za­wsze bez brze­gu, bez ho­ry­zon­tu. Potem na jawie – lu­dzie w kon­fe­sjo­na­le mó­wi­li coraz ci­szej, jakby bali się wła­snych słów. Grze­chy się po­wta­rza­ły, ale ich cię­żar był inny. Wzbudzały we mnie przerażenie. Jak gdyby nikt już nie wie­rzył, że co­kol­wiek da się na­pra­wić.

Modliłem się o znak, o wyjaśnienie. O to, żeby to wszystko minęło.

Za­miast tego przy­szła pew­ność. Nie nagła. Nie olśnie­wa­ją­ca. Ra­czej taka, która osia­da po­wo­li, dzień po dniu, aż prze­sta­je się od­róż­niać od wła­snych myśli. Wie­dzia­łem, że nad­cho­dzi próba. Zagadką zostało jesz­cze, jaką przy­bie­rze po­stać. Byłem jed­nak pe­wien, że nie wszy­scy podołają.

Na po­cząt­ku mó­wi­łem ostroż­nie. W ka­za­niach uży­wa­łem zna­nych ob­ra­zów: oczysz­cze­nia, próby, winy za grze­chy. Nikt nie pro­te­sto­wał. Takie me­ta­fo­ry są wy­star­cza­ją­co po­jem­ne, by każdy mógł wło­żyć w nie wła­sny lęk.

Z bie­giem dni, tygodni za­czą­łem mówić wprost. Lu­dzie słu­cha­li.

Nie dla­te­go, że byłem cha­ry­zma­tycz­ny. Słu­cha­li, bo mó­wi­łem to, co już w nich było, tylko jesz­cze nie­na­zwa­ne. A wypowiedziany na głos lęk jest ła­twiej­szy do znie­sie­nia, niż ten drze­mią­cy gdzieś we­wnątrz nas.

Po na­bo­żeń­stwach nie wy­cho­dzi­li od razu. Zo­sta­wa­li w ław­kach, pa­trzy­li na oł­tarz, na krzyż, jakby spraw­dza­li, czy nadal jest na swoim miej­scu. Za­czę­li pytać – naj­pierw pół­gło­sem – potem bez wsty­du – czy nad­cho­dzi kara? Czy to już? Czy mo­że­my się jakoś przy­go­to­wać?

Nie mó­wi­łem im, co do­kład­nie na­dej­dzie. Sam nie byłem pe­wien.

Da­wa­łem tylko do zro­zu­mie­nia, że trze­ba być go­to­wym. Że przyj­dzie mo­ment, w któ­rym nie wy­star­czy wie­rzyć. Trze­ba bę­dzie pójść.

Deszcz za­czął się nie­po­zor­nie.

Pierw­sze­go dnia nikt nie zwró­cił uwagi. Dru­gie­go mó­wi­li, że to dobra wróż­ba dla wy­schnię­tej ziemi. Trze­cie­go, że rzeka pod­nio­sła się szyb­ciej niż zwy­kle.

W nie­dzie­lę ko­ściół był peł­niej­szy niż kie­dy­kol­wiek wcze­śniej. Wier­ni stali cia­sno, mo­krzy, cuchnący wil­go­cią i nie­po­ko­jem. Woda spły­wa­ła po ich płasz­czach na ka­mien­ną po­sadz­kę, jakby już wtedy coś chcia­ła za­zna­czyć.

Tego dnia po­wie­dzia­łem im wię­cej. Byli wy­star­cza­ją­co go­to­wi.

Tłu­ma­czy­łem, że próba się za­czę­ła. Że nie każdy, kto mówi „wie­rzę”, bę­dzie w sta­nie przejść drogę do końca. Że na­dej­dzie mo­ment de­cy­zji – i nie bę­dzie on łatwy.

Nie­któ­rzy pła­ka­li. Inni ki­wa­li gło­wa­mi.

Zaczęły się też szepty. Ktoś parsknął śmiechem. Ktoś inny wyszedł gwałtownie, niemal przewracając ławkę. Wielu poszło za nim. Padły słowa, których się spodziewałem: herezja, sekta, obłęd.

Zo­sta­li ci, których przekonałem. Kil­kudzie­sięciu wier­nych z mojej ma­lut­kiej pa­ra­fii. Pa­trzy­li na mnie tak, jak pa­trzy się na kogoś, kto ma od­po­wiedź, nawet jeśli jesz­cze jej nie wy­po­wie­dział.

Wtedy znów wró­ci­ły słowa ze snu. Cięż­kie. Nie­odwo­łal­ne.

– Za grze­chy wasze, uto­pię waszą uto­pię! Te słowa ze­słał mi Pan – za­wo­ła­łem do ludu, wzno­sząc dło­nie w górę.

Nie wie­dzia­łem jesz­cze, jak do­słow­nie przyj­dzie nam je zro­zu­mieć. Czu­łem, że mu­si­my iść, jesz­cze nie wie­dzia­łem dokąd, ale ta myśl, ni­czym wizja, nie opusz­cza­ła mnie nawet na mo­ment.

– Jutro wyruszymy, wiem, że Bóg nas poprowadzi! – kontynuowałem. – Niech dołączą ci, którzy ufają Panu.

Byłem pe­wien jed­ne­go; jeśli to, co nad­cho­dzi, ma mieć sens – to tylko wtedy, gdy ktoś ich po­kieruje.

A jeśli się my­li­łem, po­my­lę się do końca. Bo wiara, która nie ry­zy­ku­je wszyst­kie­go, jest tylko de­ko­ra­cją.

 

Werset 2: O tych, którzy poszli, i tych, którzy zawrócili

 

Wy­szli­śmy o świ­cie. 

Potop nadchodził, czułem to. Miasto ogarnął paraliż, nikt nie był w stanie wytłumaczyć anomalii pogodowej, która nijak się miała do prognoz. Uparty, jednostajny deszcz nie ustawał. Woda zbierała się w za­głę­bie­niach ulic, wsią­ka­ła w buty, ob­le­pia­ła kost­ki zim­nem. Jeszcze dało się iść.

Jesz­cze.

Było nas mniej, niż się spo­dzie­wa­łem. Znacz­nie mniej. Wiele osób nie zdecydowało się w ostatniej chwili. Zostało kilka ro­dzi­n, star­szych ko­biet, paru męż­czyzn w róż­nym wieku, garst­ka mło­dych, któ­rzy pa­trzy­li na mnie z mie­sza­ni­ną lęku i eks­cy­ta­cji.

Ko­ściół zniknął za nami zaskakująco szyb­ko. Towarzyszyło mi poczucie, że to, co robię, jest słuszne.

Ulice przechodziły w kolejne ulice, osiedla w następne osiedla, nie miało to dla nas znaczenia. Byliśmy w swoim mieście, a może już w kolejnym, a może cały świat skurczył się do tego jednego miejsca, które wyglądało jak jedna, niekończąca się całość.

Im dalej szli­śmy, tym ci­szej się ro­bi­ło. Lu­dzie za­czę­li mówić pół­gło­sem. Może bali się, że jeśli wy­po­wie­dzą coś zbyt gło­śno, woda od­po­wie? Deszcz za­głu­szał kroki, roz­mo­wy, myśli. Z cza­sem zo­sta­ły tylko jed­no­staj­ne plu­ski i od­de­chy.

– Dokąd idzie­my? – za­py­tał w końcu ktoś z tyłu.

Za­trzy­ma­łem się.

To py­ta­nie mu­sia­ło paść. Każda wspól­no­ta, zanim sta­nie się czymś wię­cej niż grupą ludzi idą­cych w jed­nym kie­run­ku, musi przejść przez mo­ment za­wa­ha­nia. Spoj­rza­łem na nich. Na twa­rze zmę­czo­ne już po kilku go­dzi­nach marszu, na ręce ści­ska­ją­ce pro­wi­zo­rycz­ne torby.

– Do azylu, do którego prowadzi nas Pan – od­po­wie­dzia­łem.

Nie była to od­po­wiedź kon­kret­na. I wła­śnie dla­te­go wy­star­czy­ła.

Kilka osób ski­nę­ło gło­wa­mi. Jedna ko­bie­ta uśmiech­nę­ła się z ulgą. Ktoś inny wes­tchnął cięż­ko, jakby cze­kał na to zda­nie od dawna. Ale byli też tacy, któ­rzy spoj­rze­li po sobie po­ro­zu­mie­waw­czo. Zo­ba­czy­łem w ich oczach coś no­we­go – nie wiarę, lecz kal­ku­la­cję.

– A jeśli nas nie prowadzi? – za­py­tał męż­czy­zna w sza­rej kurt­ce. Stał bli­sko mnie. Zbyt bli­sko. – Jeśli nie ma „azylu”? Jeśli to tylko zwykła ulewa?

Deszcz ude­rzył wtedy moc­niej, jakby chciał za­głu­szyć od­po­wiedź.

– Nie na tym polega wiara – po­wie­dzia­łem spo­koj­nie. – Okaże się, kto na­praw­dę słu­chał.

To był mo­ment, w któ­rym kilku z nich się odłą­czy­ło.

Nie dra­ma­tycz­nie. Bez krzy­ków. Po pro­stu zwol­ni­li, za­trzy­ma­li się, od­wró­ci­li. Jeden z męż­czyzn po­wie­dział coś o sza­leń­stwie. Ktoś inny o od­po­wie­dzial­no­ści. Padło też słowo „sekta”, wy­po­wie­dzia­ne z po­gar­dą, ale i z ulgą. Jakby na­zwa­nie pro­ble­mu po­zwa­la­ło go zo­sta­wić za sobą.

Nie za­trzy­ma­łem ich. Ru­szy­li­śmy.

Kilka ulic dalej przyglądał nam się mężczyzna w przemoczonej kurtce. Stał pod daszkiem sklepu, palił papierosa, jakby deszcz go nie dotyczył. Kojarzyłem go sprzed lat, przychodził na msze, aż pewnego dnia przestał się pojawiać.

– Chodź z nami – rzekłem spokojnie. – Pan nas prowadzi do azylu.

Spojrzał na mnie bez gniewu, raczej ze zmęczeniem.

– Rzuciłem palenie – odpowiedział zaciągając się. – Kościół też. Do pierwszego czasem wracam. Do drugiego nie.

Nie nalegałem. Gdy odchodziliśmy, wciąż tam stał patrząc w rozerwane chmury, nieruchomy, jakby świat kończył się obok niego, a nie z nim.

Jeśli ktoś zawraca już na progu, nie powinien iść dalej.

Mia­sto za­czę­ło się zmie­niać szyb­ciej, niż się spo­dzie­wa­łem. Woda nie była już tylko na uli­cach. Wle­wa­ła się do kla­tek scho­do­wych, pod­my­wa­ła fun­da­men­ty. Lu­dzie prze­no­si­li meble na wyż­sze pię­tra, stali na bal­ko­nach, krzy­cze­li do sie­bie ponad szu­mem desz­czu. Służ­by pró­bo­wa­ły kontrolować sytuację, ale było ich za mało, a wody za dużo.

Wi­dzia­łem strach, który jesz­cze nie miał formy pa­ni­ki, ale już prze­stał być pry­wat­ny.

Grupa szła coraz bliżej siebie. Za­czę­li pil­no­wać sie­bie na­wza­jem. Kiedy ktoś zwal­niał, ktoś inny brał go pod ramię. Kiedy jedna z ko­biet po­tknę­ła się w wo­dzie, dwie osoby na­tych­miast ją pod­nio­sły. Nie było w tym he­ro­izmu. Ra­czej in­stynkt. Ale in­stynkt wzmoc­nio­ny prze­ko­na­niem, że idzie­my razem. Jesteśmy w tym wszyscy.

Za­uwa­ży­łem, że za­czę­li na mnie pa­trzeć ina­czej.

Już nie jak na księ­dza. Nawet nie jak na prze­wod­ni­ka. Ra­czej jak na punkt od­nie­sie­nia. Kiedy się za­trzy­my­wa­łem, oni też się za­trzy­my­wa­li. Kiedy sze­dłem szyb­ciej, przy­spie­sza­li. Nikt tego nie usta­lał. Po pro­stu się wy­da­rzy­ło.

I wtedy po­czu­łem coś, czego się nie spo­dzie­wa­łem. Nie strach. Pew­ność.

Nie tę spo­koj­ną, wy­pra­co­wa­ną la­ta­mi wiary. Inną. Ostrą. Na­tych­mia­sto­wą. Jakby wszyst­ko, co do tej pory było wąt­pli­wo­ścią, nagle usta­wi­ło się w jeden pro­sty ciąg przy­czyn i skut­ków. Sen. Zda­nie. Deszcz. Woda. Marsz.

Za­czę­li­śmy no­co­wać w opusz­czo­nych miej­scach. W szko­łach, ma­ga­zy­nach, ha­lach. Tam, gdzie dało się wejść wyżej, gdzie pod­ło­ga była sucha, a dach nie prze­cie­kał zbyt mocno. Musieliśmy decydować, którędy iść, bo wiele miejsc było już pod wodą.

W nocy sły­sza­łem, jak roz­ma­wia­ją szep­tem. Nie o Bogu. O mnie.

– On wie­dział – mówił ktoś.

– Prze­czu­wał – po­pra­wiał ktoś inny.

– Zo­stał wy­bra­ny.

Nie pro­sto­wa­łem. Sam zaczynałem w to wierzyć.

Kiedy za­sy­pia­łem, zda­nie wra­ca­ło. Już nie jak sen. Jak po­twier­dze­nie.

Za grze­chy wasze – uto­pię waszą uto­pię.

I po raz pierw­szy nie za­sta­na­wia­łem się, czy to praw­da. Tylko, jak da­le­ko Bóg po­zwo­li mi pójść.

 

Werset 3: O znaku, który został dany

 

Woda się­ga­ła ko­stek, cza­sem wyżej, w za­leż­no­ści od ulicy, za­pad­nię­te­go chod­ni­ka, miej­sca, gdzie ka­na­li­za­cja nie dawała rady. Buty na­sią­kły, ubra­nia prze­sta­ły schnąć. Zimno było upo­rczy­we, jak myśl, któ­rej nie da się ode­gnać.

Mia­sto wyło alarmami. Pom­pow­nie pra­co­wa­ły bez prze­rwy, sy­re­ny służb ra­tun­ko­wych grzmiały wszę­dzie, coraz bar­dziej cha­otycz­ne. Lu­dzie prze­no­si­li się na wyż­sze kon­dy­gna­cje, ba­ry­ka­do­wa­li klat­ki scho­do­we, wy­cią­ga­li dra­bi­ny na dachy. Wi­dzia­łem ich twa­rze – roz­pacz­li­we, roz­pro­szo­ne, szu­ka­ją­ce cze­go­kol­wiek, co da­ło­by po­czu­cie kon­tro­li.

My mie­li­śmy kie­ru­nek.

Ktoś zapytał, czy to wciąż to samo miasto. Nikt nie odpowiedział. Rozglądając się na boki, mogliśmy stracić cel z oczu. A cel był wszystkim. Nie było już dokąd wracać.

Po kolejnych godzinach za­trzy­ma­li­śmy się przy daw­nym cen­trum lo­gi­stycz­nym. Be­to­no­wy kolos, czę­ścio­wo opusz­czo­ny, z wy­so­ki­mi ram­pa­mi i me­ta­lo­wy­mi scho­da­mi. Woda przy nim nie się­ga­ła jesz­cze wyżej niż łydki. Ide­al­ne miej­sce, by od­po­cząć.

Niebo było jed­no­li­tą, cięż­ką płach­tą. Deszcz padał bez przerw, jakby ktoś za­po­mniał go wy­łą­czyć. Sta­łem na ram­pie, pa­trząc na grupę roz­lo­ko­wa­ną pod zadaszeniem, gdy ktoś krzyk­nął.

– Tam!

Naj­pierw po­my­śla­łem, że to ptak. Słowo samo się na­rzu­ci­ło. Gołąb. Za­wsze tak jest z sym­bo­la­mi – przy­cho­dzą szyb­ciej niż rozum.

Ale to nie był ptak.

Coś uno­si­ło się nad za­la­nym pla­cem, nisko, sta­bil­nie, wbrew wia­trowi i deszczowi. Białe. Gład­kie. Bez skrzy­deł. Bez ruchu, który ko­ja­rzył­by się z czym­kol­wiek żywym. Ciche, aż nie­na­tu­ral­nie w tym całym szu­mie wody.

Dry­fo­wa­ło.

Za­trzy­ma­ło się nad nami, jakby wie­dzia­ło, gdzie je­ste­śmy.

– To znak – wy­szep­ta­ła jedna z kobiet. – To jest znak od Boga.

Przed­miot opadł po­wo­li, nie­mal ce­re­mo­nial­nie, i osiadł na me­ta­lo­wej ba­rier­ce. Do­pie­ro z bli­ska zo­ba­czy­łem, że nie jest ide­al­nie gład­ki. Miał drob­ne na­cię­cia, ledwo wi­docz­ne linie, jakby ktoś za­pro­jek­to­wał go z myślą o czymś wię­cej niż la­ta­niu.

Na jego po­wierzch­ni coś mi­ga­ło. Delikatne świa­tło. Do tego pulsował. Re­gu­lar­nie. Spo­koj­nie. Niczym prawdziwe życie zamknięte w małym pudełku.

Ktoś do­tknął go ostroż­nie.

– Jest cie­płe – po­wie­dział zdu­mio­ny.

Sam po­ło­ży­łem na nim dłoń. Rze­czy­wi­ście było cie­płe. Jakby pra­co­wa­ło. Jakby speł­nia­ło swoją funk­cję.

I wtedy to się stało.

Na po­wierzch­ni obiek­tu po­ja­wił się znak. Pro­sty. Zwiastujący obecność Boga. Obiet­ni­ca suchego lądu. Zniknął po sekundzie, ale ja wiedziałem, że istniał.

– To gałązka oliwna! – krzyknąłem do grupy, pełen poruszenia. – To znak od Pana, że podążamy właściwą ścieżką.

Grupa za­re­ago­wa­ła na­tych­miast. Szmer. Radość. Eks­cy­ta­cja, która była zbyt silna, by ją po­wstrzy­mać.

– Azyl – ktoś po­wie­dział gło­śno. – To nas pro­wa­dzi do azylu.

Nie za­prze­czy­łem.

W tym mo­men­cie pew­ność nie na­le­ża­ła już tylko do mnie. Ona krą­ży­ła mię­dzy nami, rosła, wzmac­nia­ła się z każ­dym spoj­rze­niem.

Za­uwa­ży­łem, że nikt nie pyta, czym jest przedmiot. Ucieszyło mnie to, bo sam nie miałem pojęcia. Py­ta­nia tech­nicz­ne są dla świa­ta, który jesz­cze wie­rzy w logiczne wy­ja­śnie­nia.

Tam­tej nocy nikt nie spał. Sie­dzie­li bli­sko sie­bie, trzy­ma­jąc się za ręce, roz­ma­wia­jąc szep­tem. Obiekt – gołąb, bo tak za­czę­liśmy go na­zy­wać – leżał na środ­ku, jak re­li­kwia. Co jakiś czas pul­so­wał de­li­kat­nym świa­tłem, jakby przy­po­mi­nał, że jest.

Woda pod­nio­sła się nad ranem o kilka cen­ty­me­trów. Wy­star­cza­ją­co, byśmy wie­dzie­li, że to nie czas na prze­rwę. To nadanie tempa.

Ze­bra­li­śmy się szyb­ciej niż w poprzednie dni. Spraw­niej. Bez dys­ku­sji. Gdy ru­szy­li­śmy, lu­dzie z da­chów i okien pa­trzy­li na nas, jak na sza­leń­ców. Jak na tych, któ­rzy idą w głąb ka­ta­stro­fy za­miast się przed nią cho­wać. Nie wie­dzie­li, że my już wy­szli­śmy poza etap ukrywania się.

 

Werset 4: O próbie, która odsiewa

 

Deszcz nie usta­wał ani na chwi­lę.

Nie padał już z góry – on był wszę­dzie. W po­wie­trzu, w za­pa­chu mia­sta, w tym, jak dźwię­ki sta­wa­ły się stłu­mio­ne, jakby świat owi­nię­to mo­krym kocem. Szli­śmy uli­ca­mi, które jesz­cze wczo­raj były prze­jezd­ne. Teraz as­falt zni­knął pod cien­ką war­stwą bru­nat­nej wody, nio­są­cej li­ście, pa­pier, frag­men­ty pla­sti­ku i rze­czy, któ­rych nie chcia­łem roz­po­zna­wać.

Woda się­ga­ła kolan. Trze­ba było iść wolno. Uważ­nie. Każdy krok sta­wał się de­cy­zją.

Gołębia niósł jeden z męż­czyzn, ostroż­nie, jakby bał się, że nie­ostroż­ny ruch go ob­ra­zi. Co jakiś czas obiekt pul­so­wał, de­li­kat­nie zmie­nia­jąc barwę. Gdy skrę­ca­li­śmy, puls przy­spie­szał. Gdy trzy­ma­li­śmy wła­ści­wy kie­ru­nek – uspo­ka­jał się.

– Pro­wa­dzi nas – mó­wi­li.

I ja w to wie­rzy­łem.

Mia­sto żyło jesz­cze, ale w spo­sób roz­pacz­li­wy. Z okien wyż­szych pię­ter zwi­sa­ły liny, pro­wi­zo­rycz­ne dra­bi­ny z po­ście­li, lu­dzie krzy­cze­li do sie­bie, prze­ka­zy­wa­li dzie­ci, torby, zwie­rzę­ta. Służ­by pró­bo­wa­ły kie­ro­wać ru­chem, ale było ich za mało. Nie chcieli uwierzyć w nieuniknioną prawdę. 

Wokół rozlewał się gnój świata – rozkład, strach, to, co wypływa, gdy pękają fundamenty – a jednak smród się nas nie imał, jakbyśmy szli po nim, ale nie w nim. To musiał być kolejny znak. Potwierdzenie, że droga, którą idziemy, nie jest drogą dla wszystkich.

Minęliśmy autobus, który utknął w poprzek skrzyżowania. W środku siedziała kobieta, trzymająca na kolanach psa. Wyciągnąłem do niej rękę. Zeszła, nie pytając dokąd – wystarczyło, że powiedziałem: chodź. Spojrzała na zalane ulice i na dachy, gdzie ludzie krzyczeli bez celu, a potem na nas, idących w jednym kierunku.

Zrozumiała, że świat się kończy, i że my przynajmniej wiemy, dokąd iść. A może nic nie rozumiała, ale Bóg postawił ją na naszej drodze.

– Nie mo­że­my się za­trzy­my­wać – po­wie­działem spokojnie.

Za­trzy­my­wa­nie się ozna­cza­ło de­cy­zję. A de­cy­zje za­czy­na­ły ważyć.

Pierw­szy upadł star­szy męż­czy­zna, który jesz­cze w ko­ście­le mówił, że to wszyst­ko prze­sa­da. Po­śli­zgnął się na czymś nie­wi­docz­nym pod po­wierzch­nią wody. Upa­dek był nagły, nie­zdar­ny. Ude­rzył głową o betonowy murek, który wy­sta­wał le­d­wie kilka cen­ty­me­trów.

Krew w wo­dzie roz­cho­dziła się szyb­ko.

Ktoś krzyk­nął. Ktoś inny ukląkł przy nim. Ja sta­łem przez chwi­lę nie­ru­cho­mo, czu­jąc, jak coś we mnie za­ma­rza. Przetrwają tylko godni. Widocznie on nim nie był, a Bóg wybrał za niego.

Od­dy­chał płyt­ko. Nie­rów­no.

– Trze­ba go za­brać – po­wie­dzia­ła ko­bie­ta.

Spoj­rza­łem na drogę przed nami. Na pul­su­ją­cy znak. Na wodę, która pod­no­si­ła się nie­mal nie­zau­wa­żal­nie, ale kon­se­kwent­nie.

– Jeśli się za­trzy­ma­my – po­wie­dzia­łem – zgi­nie­my wszy­scy.

Nie wiem, czy to była myśl, czy słowa przy­szły same.

Za­pa­no­wa­ła cisza. Cięż­ka. Gęsta. Ktoś zo­stał z nim. Dwie osoby. Resz­ta ru­szy­ła dalej.

Nie oglą­da­łem się za siebie.

Woda się­ga­ła już po­ło­wy ud. Nogi cią­ży­ły. Każdy krok wy­ma­gał wy­sił­ku. Dzie­ci pła­ka­ły, ale cicho – jakby in­stynk­tow­nie wie­dzia­ły, że gło­śny płacz nic nie zmie­ni. Dorośli przywiązywali je do pleców, bo nie miały szans iść w takiej wodzie. Deszcz roz­my­wał twa­rze, za­cie­rał gra­ni­ce mię­dzy łzami a wodą.

Grupa się zmniej­szała.

Nie nagle. Nie dra­ma­tycz­nie. Po pro­stu… ktoś zo­sta­wał. Ktoś skrę­cał w bocz­ną ulicę. Ktoś zni­kał w drzwiach klat­ki scho­do­wej. Bez po­że­gnań. Bez oskar­żeń.

– To próba – po­wie­dzia­łem, gdy jeden z mężczyzn za­py­tał, czy to nor­mal­ne. – Nie każdy jest gotów. Nie każdy jest godzien zbawienia.

Słowa za­brzmia­ły pew­nie. Zbyt pew­nie.

Za­uwa­ży­łem, że gdy je wy­po­wiedziałem, lu­dzie popatrzyli na mnie ina­czej. Nie jak na księ­dza. Jak na kogoś, kto wie. Albo jak na kogoś, kto oszalał.

„Gołąb” za­pul­so­wał moc­niej.

Zbli­ża­li­śmy się do stre­fy, gdzie mia­sto się koń­czy­ło. Ma­ga­zy­ny, opusz­czo­ne hale, te­re­ny, które za­wsze były „gdzieś dalej”. Tam, gdzie człowiek nie znajduje się bez po­wo­du.

Nurt był wy­raź­niej­szy. Trze­ba było trzy­mać się razem. Kilkakrotnie ktoś stra­cił rów­no­wa­gę, ale ręce innych na­tych­miast go chwy­ta­ły, pod­trzy­my­wa­ły.

Nie za­trzy­ma­li­śmy się.

Gdy za­padł zmrok, świat stał się obcy. Mia­sto to­nę­ło nie tylko w wo­dzie, ale w ciem­no­ści.

Znak świe­cił wy­raź­niej niż wcze­śniej. Jak obiet­ni­ca. Jak la­tar­nia.

Latarnie zawsze prowadzą do brzegu. 

 

Werset 5: O ostatniej przeprawie

 

Woda pod­nio­sła się szyb­ciej, niż po­win­na. Się­ga­ła już do pasa.

Każdy krok wy­ma­gał wy­sił­ku, a spodnie na­sią­kły tak, że cią­gnę­ły w dół. Nurt, wcze­śniej le­d­wie wy­czu­wal­ny, teraz pchał w bok, spraw­dzał rów­no­wa­gę, karał za nie­uwa­gę.

– Już nie­da­le­ko – po­wie­dzia­łem.

Nie wie­dzia­łem tego na pewno. Ale znak pul­so­wał coraz in­ten­syw­niej, a ja na­uczy­łem się ufać temu ryt­mo­wi bar­dziej niż wła­snym my­ślom.

Tu i ów­dzie dry­fo­wa­ły przed­mio­ty, które jesz­cze rano miały swoje miej­sce: krze­sło, deski, dzie­cię­cy ro­we­rek. Wszyst­ko ode­rwa­ne od kon­tek­stu, po­zba­wio­ne sensu.

Ktoś krzyk­nął, gdy nurt po­rwał mu nogi. Upa­dek był nagły, bru­tal­ny. Znik­nął pod po­wierzch­nią na uła­mek se­kun­dy, zanim kilka rąk zdo­ła­ło go chwy­cić. Wy­cią­gnę­li­śmy go, ale od­dech miał urwa­ny, oczy roz­sze­rzo­ne.

– Nie dam rady – wy­szep­tał. – To… to nie tak miało być.

Spoj­rzał na mnie, jakbym to ja miał od­po­wiedź.

– A jak? – wyszeptałem z gorzkim uśmiechem. – Próba nigdy nie wy­glą­da tak, jak ją sobie wy­obra­ża­my.

Nie wiem, kiedy za­czą­łem mówić w ten spo­sób. Wiem tylko, że słowa prze­sta­ły być moje. Stały się na­rzę­dziem.

Kilka osób zatrzymało się. Jedna kobieta przytuliła dziecko i odwróciła się w stronę, z której przyszliśmy – choć nie było już dokąd wracać. Woda sięgała za wysoko. Prąd rwał bez litości.

– To nie Bóg – po­wie­dzia­ła cicho. – To ty.

Nie od­po­wie­dzia­łem.

Gołąb za­pul­so­wał gwał­tow­nie, nie­mal bo­le­śnie ja­snym świa­tłem. Kilku ludzi wes­tchnę­ło jed­no­cze­śnie, jakby znak sam za nich udzie­lił od­po­wie­dzi.

Ko­bie­ta zo­sta­ła z dziec­kiem na rękach. Znik­nę­li w mroku.

Nie od­wró­ci­łem się.

Kiedy po chwili marszu weszliśmy wyżej, naszym oczom ukazał się on. Stał u kresu miasta. Przed nim był las. Azyl.

Nie wy­glą­dał jak sta­tek. Nie jak arka z opo­wie­ści. Ra­czej jak coś, co nie po­win­no ist­nieć w naszym świecie – gład­ka, me­ta­licz­na bryła, uno­szą­ca się na wodzie. Bez okien. Bez świa­teł. Cicha.

Zbyt cicha.

– To tam – po­wie­dział ktoś z nie­do­wie­rza­niem.

Tłum zapłakał z radości, chwyciliśmy się mocniej i resztkami sił parliśmy dalej przez brudną wodę.

Boże, dziękuję!

Znak pul­so­wał spo­koj­nie. Pew­nie.

Zatrzymaliśmy się na betonowym wzniesieniu, skąd dokładnie widzieliśmy arkę. Między nami a azylem nie było już drogi. Koryto rzeki rozlało się szeroko, zabierając resztki gruntu. To, co jeszcze niedawno mogliśmy nazwać zaledwie strumykiem, teraz przeobraziło się w nurt – szybki, rwący, nie do przejścia. Woda płynęła z hukiem, ciągnąc ze sobą gałęzie, fragmenty dachów, drzwi. Ta część topiła się szybciej, niż miasto.

Woda. Głę­bo­ka. Mętna. Zdra­dli­wa. Ostatnia próba.

– Pontony! – krzyknął ktoś. 

Dopiero wtedy je zobaczyłem.

Dryfowały, częściowo zanurzone, splątane linami. Porzucone. Nadgryzione czasem. Na jednym wciąż widniał wyblakły symbol służb ratunkowych.

– To znak – wyszeptała kobieta obok mnie.

Nie zaprzeczyłem.

– Przeprawimy się – powiedziałem. – Razem.

Weszliśmy do wody ostrożnie, krok po kroku, trzymając się za ręce. Rzeka była lodowata, silniejsza, niż się wydawało. Nurt szarpał nogi, wyrywał równowagę. Woda przy brzegu sięgała piersi.

Z trudem przezwyciężając ciągnący nas nurt rozdzieliliśmy się na trzy pontony, po sześć osób w każdym. Tylko do ostatniego weszliśmy w siedmiu.

Pierwszy z nich przepłynął zaledwie kilkanaście metrów. Ktoś krzyknął. Ktoś stracił wiosło. Gałąź uderzyła z boku. Ponton przewrócił się niemal natychmiast.

Ludzie wpadli do wody. Krzyki zmieszały się z pluskiem i szumem rzeki. Jedni zniknęli od razu, wciągnięci pod powierzchnię. Inni próbowali płynąć, ale nurt był szybszy.

Zobaczyłem go wtedy. Młody mężczyzna.

Trzymał się kurczowo wywróconego pontonu, palce miał zbielałe z wysiłku. Woda biła go w twarz. Ledwo utrzymywał głowę nad powierzchnią.

Spojrzał na mnie.

– Ojcze… – wydusił. – Pomóż.

Gdybym wyciągnął dłoń może mógłbym go dosięgnąć, ale było to niebezpieczne. Mogliśmy stracić równowagę. Arka była już blisko. Zbyt blisko, by się cofnąć.

Nie ruszyłem się. Nie podałem ręki.

Fala przyszła raz jeszcze. Jego dłoń ześlizgnęła się z gumy. Zniknął pod wodą bez krzyku. Bez śladu.

– Płyniemy! – powiedziałem. – Nie oglądać się! Pan nas prowadzi!

Rzeka niosła pontony w stronę azylu, a ja patrzyłem tylko przed siebie, wierząc, że właśnie dopełniliśmy ostatnią misję.

Niektórzy płakali. Inni modlili się głośno, jakby chcieli zagłuszyć dźwięk wody. Jedna kobieta powtarzała bez przerwy: To próba. To próba. To próba.

Ja patrzyłem już tylko na azyl. Na gładką bryłę, która czekała. Nieruchoma. Obojętna.

Zimno paliło skórę. Mięśnie drżały z wysiłku.

Arka była tuż przed nami. Im bliżej się znajdowaliśmy, tym bardziej rozumieliśmy, jak wielka jest.

Dopłynęliśmy po kilkunastu minutach walki z żywiołem. Stanęliśmy przed czymś, co wyglądało jak olbrzymie, metalowe wrota.

Na uła­mek se­kun­dy ogar­nął mnie strach – czy­sty, nagi. Nic się nie działo. A potem metal roz­su­nął się bez­sze­lest­nie, two­rząc wej­ście.

Jasne wnę­trze przy­ję­ło nas bez oporu.

Ostat­ni raz spoj­rza­łem na świat za nami. Na mia­sto, które znik­nę­ło. Na dachy, które prze­sta­ły być schro­nie­niem. Na wodę, która nie roz­róż­nia­ła winy od nie­win­no­ści i wydawało się, że jej poziom rósł teraz, o wiele szybciej, jakby czekał aż dotrzemy do arki. Kara boska, która ma oczyścić ziemię. 

Wsze­dłem jako ostat­ni. Drzwi za­mknę­ły się cicho.

A my staliśmy w środku, bezpieczni. Dwunastu wokół mnie – i ja pośród nich. Liczba była domknięta. Pasterz i jego owce. Nowy Noe i jego lud. Ci, którzy mają zasiedlić ziemię na nowo. Wedle zasad, jakie Bóg im objawił.

Oto słowo Boże.

 

Roz­dział VI

 

Wnętrze arki nie było ciemne.

Światło nie miało źródła, nie rzucało cieni, nie dawało ciepła. Po prostu było – równomiernie rozlane, obojętne wobec strachu, który wnieśliśmy ze sobą.

Metalowe ściany nie odbijały dźwięku. Kroki brzmiały głucho, jakby przestrzeń nie chciała nas słuchać ani zapamiętać.

Ludzie oddychali głośno. Ktoś płakał, ktoś śmiał się nerwowo. Jedna z kobiet uklękła i dotknęła czołem podłogi, jakby musiała upewnić się, że naprawdę istnieje.

– Jesteśmy bezpieczni – oznajmiłem.

Musiałem to powiedzieć. Bez tych słów wszystko by się rozpadło.

Drzwi za nami nie zamknęły się. One zniknęły.

W tej samej chwili coś we mnie pękło. Nie strach. Nie panika. Coś znacznie gorszego. Pewność, która prowadziła mnie przez cały ten czas, rozlała się i zniknęła, jakby nigdy nie istniała.

Gołąb zgasł gwałtownie. Mężczyzna, który go trzymał, potrząsnął nim nerwowo. Bez skutku.

Ludzie zaczęli się rozglądać.

– Gdzie są kajuty?

– Gdzie dzieci będą spać?

– Gdzie woda pitna?

Pytania były zwyczajne. Zbyt zwyczajne jak na zbawienie. Tylko pies merdał ogonem spokojnie. Nie wiedziałem, dlaczego właśnie on przeżył. Nie wierzył. Nie rozumiał. Nie oczekiwał obietnicy.

Podłoga pod stopami drgnęła. Delikatnie. Ktoś krzyknął. Ktoś upadł. Dziecko zaczęło płakać. Ściana przed nami rozsunęła się bez dźwięku.

Za nią nie było pomieszczenia. Była przestrzeń. Zbyt duża. Zbyt głęboka. Wypełniona strukturami, które nie przypominały ani maszyn, ani organizmów. Nie poruszały się – raczej trwały, pulsując w rytmie, który poczułem natychmiast.

To był ten sam rytm, który prowadził mnie od początku.

Tylko teraz… nie był już mój.

– To… to nie jest arka – wyszeptał ktoś.

I wtedy usłyszeliśmy głos.

Nie dochodził z jednego miejsca. Nie miał tonu ani barwy, którą dałoby się zapamiętać. Mówił bezpośrednio do myśli, jak coś, co nie potrzebuje języka, ale używa go z uprzejmości.

– Mitologia była waszym największym osiągnięciem.

Kilka osób zasłoniło uszy. Bez sensu. Głos wżerał się w umysł.

– Jak na gatunek tak prymitywny, imponująco spójna.

Zrozumiałem pierwszy. Nie dlatego, że byłem mądrzejszy. Dlatego, że gdy cała pewność prysła, nastała ta chwila, kiedy przez ułamek sekundy mogłem pomysleć trzeźwo.

– Religie – mówił głos dalej – były waszym sposobem porządkowania lęku. Karą tłumaczyliście chaos. Zbawieniem usprawiedliwialiście ofiarę. Narracją utrzymywaliście posłuszeństwo nawet wtedy, gdy świat się rozpadał.

Wokół nas pojawiły się obrazy, zmieniały się szybko, jak urywki filmów. Historia Ziemi, próby, wygnania, wybrani, prorocy. Powtarzalność schematu. Skuteczność opowieści.

– Potop był rozwiązaniem eleganckim. Selekcją bez oporu. Samowykluczeniem niewiernych. Dobrowolnym podporządkowaniem się autorytetowi.

Ktoś krzyczał moje imię. Kazał mi coś zrobić. Milczałem.

– Potrzebowaliśmy jedynie nośnika – kontynuował głos. – Kogoś, kto uwierzy wystarczająco mocno, by inni przestali pytać.

Wszyscy spojrzeli na mnie.

– Ty nie kłamałeś. Dlatego zadziałało. Spisałeś się znakomicie.

– To… nie był Bóg – syknąłem.

– Wasz Bóg był koncepcją – odpowiedział głos spokojnie. – My testowaliśmy jej funkcjonalność. Chcieliśmy was zrozumieć. Sprawdzić, czy po tysiącach lat mit wciąż potrafi sprawić, że człowiek odda odpowiedzialność komuś innemu. Że uwierzy, iż prowadzenie innych zwalnia go z winy.

Wtedy poczułem, jak coś we mnie pęka. Nie byłem Noem. Nie byłem Mojżeszem.

Oni prowadzili ludzi od zagłady. Ja prowadziłem ich do niej, wierząc, że to zbawienie. Nie zdradziłem ich świadomie. Nie sprzedałem. Nie wskazałem palcem.

Ja tylko… wierzyłem.

A wiara, która nie pyta o cenę, jest najdoskonalszym narzędziem, jakie kiedykolwiek stworzyła ludzkość.

Ludzie zaczęli rozumieć. Najpierw pojedyncze spojrzenia. Potem szept. Potem krzyk.

– Kłamałeś!

– To przez ciebie!

– Judasz!

Pluli. Ktoś rzucił mi pod nogi gołębia. Jedna z kobiet spojrzała na mnie z nienawiścią tak czystą, że paliła w serce. Tylko właścicielka psa milczała, patrząc w podłogę.

– Co z nami będzie? – zapytał ktoś.

Krótka pauza.

– Zostaniecie zachowani. Obserwowani. Analiza długoterminowa.

– A Ziemia? – zapytałem.

– Zostanie oczyszczona – odpowiedział głos. – Tak jak było wcześniej. I tak jak będzie w przyszłości. Ludzie zawsze wracają. Jak karaluchy. Jak mity. I będą potrzebować wytłumaczenia, które wierzymy, że ty im dasz. Wedle własnego uznania.

Ściana po mojej stronie rozsunęła się gwałtownie.

– Wejdź – powiedział głos.

Zrobiłem krok.

Za mną tłum krzyczał jeszcze chwilę. Potem metal się zamknął. Zostałem sam. W ciszy.

Pomieszczenie było proste. Stół. Krzesło. Papier. Pióro.

Podszedłem i spojrzałem na pergamin. Widniało na nim tylko jedno zdanie:

Księga Potopu według Ocalonego.

Nie kazali. Zrozumiałem, że to wybór. Mogłem napisać prawdę.

O mechanizmie. O manipulacji. O tym, że arka była pułapką, a ja kluczem.

Albo mogłem napisać historię. Taką, jakiej potrzebują ludzie.

Historię o próbie. O zbawieniu. O wybranych.

Usiadłem. Długo patrzyłem na pergamin. I wtedy zrozumiałem najgorsze.

Że nawet teraz… nawet po wszystkim… wciąż jestem im potrzebny tylko wtedy, gdy w odpowiednim miejscu postawię kropkę.

Kiedy po kilku godzinach ciągłego pisania, jak w transie, atrament zostawił ostatnie zdanie – Oto słowo Boże – wiedziałem, że skończyłem historię na granicy, za którą nie wolno już pytać.