Malarz śmierci

Roz­dział I – Ko­bie­ta z grzyw­ką

Do­ku­men­ty do­ty­czą­ce nowej spra­wy le­ża­ły równo uło­żo­ne na biur­ku, kawa zdą­ży­ła wy­sty­gnąć, a ja li­czy­łam mi­nu­ty do wyj­ścia. Ofi­cjal­nie mia­łam ana­li­zo­wać ma­te­riał do­wo­do­wy. Nie­ofi­cjal­nie – spraw­dzać to, czego nie dało się za­pi­sać w ra­por­cie. Nagle drzwi mo­je­go biura otwo­rzy­ły się i do środ­ka wszedł męż­czy­zna.

– To­bias Reed – przed­sta­wił się. – Twój nowy part­ner. Prze­pra­szam, że wpa­dam bez za­po­wie­dzi, ale przy­nio­słem coś, co z pew­no­ścią chcia­ła­byś zo­ba­czyć.

To był obraz. Owi­nię­ty w czar­ny worek, nie­mal tak, jak przy­wo­zi się ciało do kost­ni­cy na sek­cję zwłok. Miał w sobie coś po­dob­ne­go – cię­żar nie­od­wra­cal­no­ści. To był już trze­ci por­tret w tym mie­sią­cu. Każdy znaj­do­wa­no przy zwło­kach, jakby ktoś uznał, że bez niego scena nie by­ła­by kom­plet­na. 

Kiedy prze­su­nę­łam pal­ca­mi po war­stwie farby, po­czu­łam to samo co za­wsze. Nie strach – go­rycz. Tę samą, upar­cie po­wra­ca­ją­cą myśl, że można było temu za­po­biec. Przy po­przed­nich por­tre­tach wizje przy­cho­dzi­ły jak sny: urwa­ne ob­ra­zy, cudze emo­cje, które zni­ka­ły, gdy tylko od­ry­wa­łam wzrok. Teraz było ina­czej.

– Na pierw­szy rzut oka wy­glą­da to na sa­mo­bój­stwo – po­wie­dział To­bias ostroż­nie. – Przy­naj­mniej we­dług tego, co mamy teraz.

Nie mówił tego z prze­ko­na­niem kogoś, kto za­my­ka spra­wę. Ra­czej jak ktoś po­rząd­ku­ją­cy fakty.

Spoj­rza­łam na por­tret. Twarz na płót­nie to­nę­ła w roz­my­tym, bia­łym tle – czę­ścio­wo za­tar­ta, jakby ktoś w ostat­niej chwi­li pró­bo­wał ją wy­ma­zać. Oczy za­sło­nię­te grzyw­ką, jakby śmierć rze­czy­wi­ście nie mogła zna­leźć tam spoj­rze­nia, któ­re­go szu­ka­ła. Usta jed­nak po­zo­sta­wa­ły nie­na­ru­szo­ne. Roz­chy­lo­ne, wil­got­ne, zbyt żywe.

 

"Ko­bie­ta z grzyw­ką" – Anna Słoncz

 

Wtedy płót­no za­drża­ło pod moimi pal­ca­mi krót­ko i ner­wo­wo. Cof­nę­łam rękę od­ru­cho­wo. Serce przy­spie­szy­ło, jakby to nie obraz, a ja po­peł­ni­ła błąd. Przy po­przed­nich por­tre­tach nic po­dob­ne­go się nie dzia­ło.

To­bias na­piął się i od­ru­cho­wo po­pra­wił chwyt.

– Chyba źle go trzy­ma­łem – po­wie­dział po chwi­li. – Te ramy są nie­sta­bil­ne. Wszyst­ko w po­rząd­ku?

Ski­nę­łam głową, choć wcale nie byłam tego pewna.

– Wiesz – ode­zwał się – takie spra­wy nie tra­fia­ją się czę­sto.

Spoj­rza­łam na niego py­ta­ją­co.

– Jeśli to fak­tycz­nie seria, a wiele na to wska­zu­je, naj­waż­niej­sze jest to, że przy każ­dym ciele zna­le­zio­no por­tret. Ozna­cza­ło­by to, że mamy jed­ne­go spraw­cę – za­wa­hał się na mo­ment. – To może być prze­łom dla wy­dzia­łu.

Dla niego – do­da­łam w my­ślach.

– I dla cie­bie – do­rzu­cił szyb­ko. – Jeśli twoje me­to­dy po­mo­gą nam zo­ba­czyć coś, czego nie widać w ra­por­tach.

Przez chwi­lę mil­czał, jakby nie chciał wy­wie­rać pre­sji.

– Na­cisk z góry jest spory – po­wie­dział w końcu. – Media już wę­szy­ły przy po­przed­nich przy­pad­kach.

– Czyli cho­dzi o sta­ty­sty­ki? – za­py­ta­łam chłod­no.

– O spo­kój – od­parł. – I o to, że­by­śmy nie wy­glą­da­li na śle­pych.

 

Roz­dział II – Cie­nie prze­szło­ści

 Wie­dzie­li­śmy już nie­mal wszyst­ko o dwóch po­przed­nich zgo­nach. Ślady skru­pu­lat­nie opi­sa­no, no­tat­ki we­tknię­to do od­po­wied­nich te­czek, a wszyst­kie szcze­gó­ły uło­żo­no w lo­gicz­ny po­rzą­dek, który miał uda­wać sens. W obu przy­pad­kach ofia­ra­mi były ko­bie­ty, po­dob­ne jak teraz – sa­mot­ne, ciche, ich śmierć uzna­no za sa­mo­bój­stwo.

Przy każ­dej z nich znaj­do­wa­no por­tret, po­zo­sta­wio­ny w miej­scu zda­rze­nia, za­cho­wujący pa­mięć o ostat­nich chwi­lach życia. Na por­tre­tach wy­raź­ne były je­dy­nie twa­rze. Resz­ta zle­wa­ła się w roz­my­tą plamę, jakby ktoś chciał za­trzeć każdy szcze­gół poza nimi. Sub­tel­ne cie­nie po­wta­rza­ły się w każ­dym wi­ze­run­ku, po­zo­sta­jąc nie­zau­wa­żo­ne dla in­nych.

Nie udało się jed­nak do­wieść, że nie były to sa­mo­bój­stwa. Do­wo­dy mó­wi­ły jedno, a my mó­wi­li­śmy dru­gie, lecz nasze prze­ko­na­nia nie miały wy­star­cza­ją­cej wagi, by dalej pro­wa­dzić śledz­two. Spra­wy za­mknię­to chłod­nym pod­pi­sem prze­ło­żo­ne­go. 

A same por­tre­ty?

Uzna­no je za nie­istot­ny zbieg oko­licz­no­ści – dzi­wac­two bez zna­cze­nia, które ła­twiej było zi­gno­ro­wać niż zro­zu­mieć.

Mój ów­cze­sny part­ner pa­trzył na te sceny i nie wie­dział, co o nich my­śleć. Moje wizje przy tam­tych spra­wach były krót­kie, urwa­ne, jakby ktoś wci­snął w moją głowę klat­kę z filmu, po­ka­zu­jąc ostat­nie chwi­le życia tych ko­biet. Cza­sem czu­łam za­pach świe­żej farby, chłód wil­got­nej skóry, dud­nie­nie kro­ków, któ­rych nikt nie sta­wiał. Wszyst­ko to od­bi­ja­ło się na jego psy­chi­ce.

Nie po­tra­fił pojąć, jak można tak mocno od­czu­wać obec­ność śmier­ci. Stop­nio­wo pre­sja spraw, ich po­wta­rzal­ność i na­pię­cie zwią­za­ne z nie­moż­no­ścią udo­wod­nie­nia praw­dy sta­wa­ły się dla niego nie do znie­sie­nia. W końcu opu­ścił po­li­cję, zmę­czo­ny cią­głym stre­sem i po­czu­ciem bez­sil­no­ści wobec tego, co wi­dział i czego nie dało się wy­ja­śnić.

Za mną rów­nież cią­gnę­ło się to ni­czym cień, któ­re­go nie po­tra­fi­łam się po­zbyć. Te ob­ra­zy. Wciąż mia­łam je przed ocza­mi, jakby były wy­ry­te pod po­wie­ka­mi. Lu­dzie, któ­rych praw­dy o śmier­ci nigdy nie po­zna­my.

To­bias pod­cho­dził do spra­wy ina­czej niż mój po­przed­ni part­ner. Bez nie­po­ko­ju, ale też bez lek­ce­wa­że­nia. Prze­glą­dał do­ku­men­ty me­to­dycz­nie, stro­na po stro­nie, cza­sem no­tu­jąc coś na mar­gi­ne­sie.

– W tych ak­tach bra­ku­je jed­ne­go ele­men­tu – po­wie­dział po chwi­li. – Nikt nie pró­bo­wał ich ze­sta­wić.

Spoj­rza­łam na niego.

– Bo spra­wę za­mknię­to. Ofi­cjal­nie nie było do czego wra­cać.

Ski­nął głową.

– Wiem. Ale nawet za­mknię­te spra­wy zo­sta­wia­ją po sobie ślady. Trze­ba tylko wie­dzieć, gdzie pa­trzeć.

Nie brzmiał jak ktoś, kto wie­rzy w teo­rie.

Ra­czej jak ktoś, kto ufa pro­ce­so­wi.

Moje wizje przy po­przed­nich por­tre­tach były mar­twe. Po­zba­wio­ne na­pię­cia. Jak zapis cze­goś, co już się wy­da­rzy­ło i nie miało prawa się zmie­nić.

Ten nowy obraz był inny.

Czym róż­ni­ły się tamte por­tre­ty od obec­ne­go? Były nie­ru­cho­me, po­zba­wio­ne pulsu. Ten zda­wał się mieć w sobie coś wię­cej. Jakby re­ago­wał. Jakby cze­kał.

– Coś cię w nim nie­po­koi – za­uwa­żył To­bias, gdy po raz ko­lej­ny za­trzy­ma­łam wzrok na re­pro­duk­cji.

– Jest… inny – od­po­wie­dzia­łam ostroż­nie.

Nie za­prze­czył. Nie pró­bo­wał mnie prze­ko­nać, że się mylę.

– Może dla­te­go, że to świe­ża spra­wa – po­wie­dział po chwi­li. – Emo­cje jesz­cze nie opa­dły. Za­wsze wtedy wszyst­ko wy­da­je się in­ten­syw­niej­sze.

To brzmia­ło roz­sąd­nie. Chcia­łam w to wie­rzyć.

– Ale jeśli masz rację – dodał – i jeśli coś tu fak­tycz­nie się po­wta­rza, to znaj­dzie­my punkt wspól­ny. Prę­dzej czy póź­niej.

Nie obie­cy­wał cudów. Obie­cy­wał pracę.

 

Roz­dział III – Ga­le­ria zbrod­ni

Po­wrót do opusz­czo­ne­go ma­ga­zy­nu był dla mnie jak cof­nię­cie się w cza­sie. Wszyst­ko stało na swoim miej­scu, ale to, co na­praw­dę ważne, już znik­nę­ło. Be­to­no­wa pod­ło­ga, za­rdze­wia­łe okna, echo wła­snych kro­ków. Wszyst­ko wy­da­wa­ło się takie samo, a jed­nak inne. Po­wie­trze było cięż­kie od wil­go­ci, pach­nia­ło stę­chli­zną, a pro­mie­nie słoń­ca wpa­da­ją­ce przez szpa­ry w oknach two­rzy­ły dłu­gie cie­nie na pod­ło­dze. Po­środ­ku, jak w ga­le­rii sztu­ki, usta­wio­na była drew­nia­na, stara szta­lu­ga.

– Stała tu od dawna? – spy­ta­łam, sta­ra­jąc się oce­nić, czy do­zor­cę coś omi­nę­ło.

– Nie – od­po­wie­dział, drżąc lekko. – Wcho­dzi­łem tu już kilka razy wcze­śniej, spraw­dza­łem ma­ga­zyn, ale nigdy nie było tu ni­cze­go ta­kie­go. Tego dnia, kiedy zna­la­złem tę bied­ną dziew­czy­nę, sto­jak usta­wio­ny był na­prze­ciw niej. Wy­glą­da­ło, jakby ktoś ce­lo­wo przy­go­to­wał całą scenę.

– Dzię­ku­ję. Jeśli przy­po­mni sobie Pan co­kol­wiek lub za­uwa­ży coś nie­po­ko­ją­ce­go przy ko­lej­nych wi­zy­tach, pro­szę od razu za­dzwo­nić – po­wie­dzia­łam, wrę­cza­jąc wi­zy­tów­kę.

Do­zor­ca ski­nął głową i wy­szedł, a ma­ga­zyn wy­peł­ni­ła cisza.

– Po­przed­nie spra­wy wy­glą­da­ły po­dob­nie – ode­zwał się To­bias, prze­ry­wa­jąc mil­cze­nie. – Po­zy­cja ciała, brak śla­dów walki, usta­wie­nie szta­lu­gi. Sche­mat ten sam.

Spoj­rza­łam na niego, lekko za­sko­czo­na.

– Skąd wiesz?

To­bias prze­stą­pił z nogi na nogę, się­ga­jąc po notes.

– Przej­rza­łem wszyst­kie ma­te­ria­ły z tam­tych spraw. Chcia­łem wie­dzieć, jak po­dejść do tej. Po­do­bień­stwa nie są przy­pad­ko­we.

Ko­lej­ne trzy go­dzi­ny spę­dzi­li­śmy na do­kład­nym ba­da­niu miej­sca zbrod­ni. Mie­rzy­li­śmy od­le­gło­ści, fo­to­gra­fo­wa­li­śmy de­ta­le, no­to­wa­li­śmy każdy kąt ma­ga­zy­nu. To­bias ana­li­zo­wał wszyst­kie ele­menty z ostroż­no­ścią, która była klu­czo­wa dla ca­ło­ści. Pa­trzy­łam, jak za­pi­su­je po­mia­ry w no­te­sie i po­pra­wia usta­wie­nie lampy. Jego opa­no­wa­nie było takie, jak u więk­szo­ści do­świad­czo­nych de­tek­ty­wów two­rzą­cych ra­port. Spo­koj­ne, sys­te­ma­tycz­ne, pewne. Dzię­ki temu ła­twiej mi było sku­pić się na wła­snych ob­ser­wa­cjach i wi­zjach, za­miast dać się przy­tło­czyć at­mos­fe­rze miej­sca.

Prze­glą­da­łam do­ku­men­ty, sze­lest kar­tek od­bi­jał się echem od be­to­no­wych ścian bu­dyn­ku.  Nagle po­czu­łam za­pach świe­żej farby, ostry i du­szą­cy, który przy­pra­wił mnie o nagły ból głowy. Prze­rwa­łam prze­glą­da­nie i od­wró­ci­łam się w stro­nę szta­lu­gi.

I wtedy je zo­ba­czy­łam. Na szta­lu­dze po­ja­wi­ło się nowe, białe płót­no, a na nim napis „Chcia­łam żyć”. Słowa pły­nę­ły po po­wierzch­ni jak krew w ży­łach, po­wo­li roz­le­wa­jąc się i pul­su­jąc w ryt­mie serca, które czu­łam w sobie.

Moja klat­ka pier­sio­wa ner­wo­wo uno­si­ła się i opa­da­ła. Od­dech przy­spie­szył, a dło­nie zro­bi­ły się zimne i wil­got­ne. Sta­łam spa­ra­li­żo­wa­na, wpa­trzo­na w krwi­sto­czer­wo­ne słowa. Każdy ruch na­pi­su wy­da­wał się od­bi­jać w moim ciele, w moich my­ślach, jakby opo­wia­dał hi­sto­rię, którą byłam zo­bo­wią­za­na po­znać.

To­bias przyj­rzał się płót­nu i przez mo­ment zmarsz­czył brwi, od­chy­la­jąc się lekko do tyłu. Jego oczy zwę­zi­ły się na kilka se­kund, jakby pró­bo­wał pojąć, co wła­śnie zo­ba­czył.

Przy­go­to­wa­li­śmy sprzęt i za­czę­li­śmy fo­to­gra­fo­wać obraz, sta­ra­jąc się uchwy­cić każdy detal. Jed­nak zdję­cia wy­cho­dzi­ły nie­wy­raź­ne, roz­my­te, jakby sam apa­rat nie mógł uwiecz­nić obec­no­ści na­pi­su.

– Oświe­tle­nie jest fa­tal­ne – stwier­dził To­bias. – Wil­goć, kurz… stary bu­dy­nek za­wsze robi takie sztucz­ki z apa­ra­tem. Le­piej za­bierz­my je ze sobą.

Ostroż­nie zdję­łam obraz ze szta­lu­gi. W tej samej chwi­li napis znik­nął, po­zo­sta­wia­jąc czy­stą, śnież­no­bia­łą po­wierzch­nię. Serce przy­spie­szy­ło mi w pier­si.

Od­wró­ci­łam się zmie­sza­na. To­bias za­uwa­żył mój stan i zro­bił krok bli­żej, z wy­raź­ną tro­ską w spoj­rze­niu.

 – To, co wła­śnie zo­ba­czy­li­śmy. Nie do końca ro­zu­miem. Czy przy wcze­śniej­szych spra­wach też było coś ta­kie­go?

Za­wa­ha­łam się, pró­bu­jąc ze­brać myśli.

– To… skom­pli­ko­wa­ne – za­czę­łam w końcu, pró­bu­jąc uło­żyć słowa. – Cza­sem wi­dzia­łam ob­ra­zy, cza­sem uczu­cia. Jakby moja wy­obraź­nia wcho­dzi­ła w same zda­rze­nia i wy­ła­py­wa­ła rze­czy, któ­rych nor­mal­ny­mi me­to­da­mi nie dało się zna­leźć.

To­bias kiw­nął głową, słu­cha­jąc uważ­nie.

– Ro­zu­miem – po­wie­dział w końcu. – Nie mu­sisz tłu­ma­czyć wszyst­kie­go od razu. Razem mo­że­my spró­bo­wać po­łą­czyć twoje wizje z fak­ta­mi.

Kiw­nę­łam głową, czu­jąc ulgę, że mogę w końcu opo­wie­dzieć o tym, co się dzia­ło wcze­śniej.

– Do­brze – po­wie­dzia­łam, wciąż czu­jąc pul­su­ją­ce echo słów. – Spró­buj­my to po­łą­czyć z do­wo­da­mi, które mamy.

To­bias uśmiech­nął się lekko i wró­cił do pracy przy sprzę­cie. Jego spo­kój i zwy­czaj­na obec­ność po­zwa­la­ły mi choć na chwi­lę od­su­nąć lęk i sku­pić się na śledz­twie.

W końcu zgo­dzi­li­śmy się zro­bić prze­rwę i coś zjeść. Nasze kroki nio­sły w sobie cię­żar do­pie­ro co od­kry­tej ta­jem­ni­cy. Za­pach świe­żej farby mie­szał się teraz z ostrym aro­ma­tem krwi, sta­no­wił przy­po­mnie­nie, że ta spra­wa wcale nie po­zwa­la­ła o sobie za­po­mnieć.

 

Roz­dział IV – Głos akry­lu

Mi­nę­ły trzy ty­go­dnie in­ten­syw­nych prze­słu­chań. Roz­ma­wia­li­śmy z ro­dzi­ną dziew­czy­ny, jej bli­ski­mi, przy­ja­ciół­mi. Każdy wspo­mi­nał to samo: była skry­ta, żyła na ubo­czu, nie miała wro­gów, łatwo było ją lubić. W roz­mo­wach czę­sto po­ja­wia­ło się jedno imię: Tho­mas. Nikt nie po­tra­fił po­wie­dzieć, kim do­kład­nie był, ani jak wy­glą­dał jego zwią­zek z dziew­czy­ną. Tho­mas po­zo­sta­wał jedną, wiel­ką nie­wia­do­mą. Cie­niem w spo­koj­nym, ci­chym świe­cie dziew­czy­ny.

Sie­dzia­łam sama w swoim biu­rze, prze­glą­da­jąc do­ku­men­ty i no­tat­ki. Myśli kłę­bi­ły się w gło­wie, za­sta­na­wia­łam się, co jesz­cze mo­gli­by­śmy zro­bić, jakie ko­lej­ne kroki pod­jąć, by wy­ja­śnić spra­wę. Co jakiś czas zer­ka­łam na por­tret. Po­mi­mo że oczy dziew­czy­ny były za­sło­nię­te grzyw­ką, mia­łam wra­że­nie, że spo­glą­da na mnie, ob­ser­wu­je każdy mój ruch.

W końcu wsta­łam i po­wol­nym kro­kiem po­de­szłam bli­żej. Unio­słam dłoń w stro­nę por­tre­tu, aż opusz­ka­mi pal­ców do­tknę­łam farby. Chłod­na, nie­ru­cho­ma, a jed­nak dziw­nie pul­su­ją­ca pod pal­ca­mi.

– Co się z tobą stało? – wy­szep­ta­łam, nie­mal nie­śmia­ło, jak­bym bała się od­po­wie­dzi.

Cisza. A potem po­ja­wi­ły się po­je­dyn­cze słowa: Tho­mas, dusza, uwię­zio­na.

Coś w tym tonie było bła­gal­ne, kru­che i jed­no­cze­śnie nie­po­ko­ją­ce. Drża­łam, sły­sząc praw­dzi­wy głos, który zda­wał się pły­nąć pro­sto z farby. Każda sy­la­ba roz­my­wa­ła frag­ment twa­rzy dziew­czy­ny. Pa­trzy­łam, jak grzyw­ka za­czy­na roz­pusz­czać się w bieli, każde na­stęp­ne słowo, które padło, wy­ma­zy­wa­ło część jej ist­nie­nia. Moja cie­ka­wość mie­sza­ła się ze stra­chem. Każda od­po­wiedź mogła być ostat­nią.

Nagle do biura wszedł To­bias, w rę­kach trzy­ma­jąc dwa kubki z kawą.

– Byłem u cie­bie, ale cię nie było. – po­wie­dział zmar­twio­nym tonem. – Tak my­śla­łem, że tu je­steś. Jest 3:30, Tessa. Nie prze­sa­dzasz?

Spoj­rza­łam na niego, czu­jąc, jak słowa wciąż wi­ru­ją w mojej gło­wie.

– To­bias – za­czę­łam po­wo­li, szu­ka­jąc od­po­wied­nie­go zda­nia – coś się wy­da­rzy­ło. Obraz… on… ode­zwał się.

Jego oczy roz­sze­rzy­ły się lekko, widać było, że pró­bu­je pojąć, co mówię.

– Ode­zwał się? – po­wtó­rzył, jakby nie­do­wie­rzał w to, co wła­śnie usły­szał.

– Tak. Mówił po­je­dyn­cze słowa. Tho­mas, dusza, uwię­zio­na. – Mój głos za­drżał, a ręka mi­mo­wol­nie prze­su­nę­ła się w stro­nę por­tre­tu.

To­bias spoj­rzał na niego, a potem na mnie, marsz­cząc czoło.

– Tessa, obraz to mar­twa rzecz – po­wie­dział ła­god­nie. – Wiem, że to brzmi dziw­nie, ale zmę­cze­nie po­tra­fi robić zmy­słom okrut­ne rze­czy.

– Może i mar­twa, ale pró­bo­wa­ła mi coś prze­ka­zać – wy­szep­ta­łam.

– Do­brze – po­wie­dział spo­koj­nie. – Nie wiem, co to ozna­cza, ale jeśli chcesz, mo­że­my spró­bo­wać spi­sać wszyst­ko, zanim emo­cje wezmą górę.

Kiw­nę­łam głową, czu­jąc ulgę, że nie oce­nia mnie ani nie pró­bu­je wy­ja­śniać w stylu „to nie­moż­li­we”. 

To­bias wes­tchnął, sta­wia­jąc kubki na biur­ku.

Usta mło­dej ko­bie­ty z ma­lun­ku, po­wo­li przy­bie­ra­ły coraz głęb­szy od­cień czer­wie­ni, a ich kształt wy­krzy­wiał się w gry­mas, po­ka­zy­wa­ła nie­za­do­wo­le­nie z wy­po­wie­dzia­nych słów.

Po­cią­gnę­łam łyk kawy, ale smak był ni­ja­ki. Spoj­rza­łam na To­bia­sa – jego opa­no­wa­na twarz draż­ni­ła mnie bar­dziej niż zmę­cze­nie.

– To­bias, wi­dzisz to? – za­py­ta­łam cicho.

Za­miast od­po­wie­dzi, To­bias zbli­żył się do mnie i mięk­ko po­ca­ło­wał w usta.

– Widzę – od­po­wie­dział. – Ale myślę, że po­trze­bu­je­my od­po­czyn­ku. Wró­ci­my tu póź­niej, wy­po­czę­ci i spró­bu­je­my wszyst­ko prze­ana­li­zo­wać.

Od­wró­cił się i wy­szedł, zo­sta­wia­jąc mnie z mie­szan­ką wąt­pli­wo­ści i nie­od­par­te­go na­pię­cia.

Nawet nie wiem, jak to się stało, że w tak krót­kim cza­sie zbli­ży­li­śmy się do sie­bie aż tak bar­dzo. Każda roz­mo­wa przy zdję­ciach i do­ku­men­tach, mo­men­ty, gdy sta­li­śmy obok sie­bie nad ob­ra­zem, po­wo­li bu­do­wał mię­dzy nami nie­wi­dzial­ną nić. To­bias był obok mnie spo­koj­ny, opa­no­wa­ny, a ja czu­łam, jak jego obec­ność koi mój nie­po­kój i jed­no­cze­śnie po­bu­dza coś głę­bo­ko we mnie. Wszyst­kie przy­pad­ko­we ze­tknię­cia rąk przy kub­kach z kawą, spoj­rze­nia pełne zro­zu­mie­nia, two­rzy­ły na­pię­cie, któ­re­go nie dało się zi­gno­ro­wać.

Zda­łam sobie spra­wę, że z To­bia­sem je­stem bli­żej niż kie­dy­kol­wiek byłam z kim­kol­wiek. Nie cho­dzi­ło tylko o bli­skość fi­zycz­ną. To, co było mię­dzy nami, prze­ni­ka­ło każdy gest, spoj­rze­nie, mil­cze­nie.

 

Roz­dział V – Chwi­la bez tchu

Usia­dłam przy biur­ku z cięż­kim wes­tchnie­niem, chcąc zna­leźć coś, co do tej pory mi umy­ka­ło. Cisza w biu­rze zda­wa­ła się sama cze­kać na od­po­wiedź.

Jesz­cze raz przyj­rza­łam się zdję­ciom ofia­ry. Za­wsze pa­trzy­łam na nie w ten sam spo­sób, szu­ka­jąc po­twier­dze­nia wer­sji o sa­mo­bój­stwie. Tym razem zmu­si­łam się, by spoj­rzeć ina­czej.

Po­więk­szy­łam zdję­cie szyi. Ślad był równy. Zbyt równy. Nie było w nim cha­osu, żad­nych głę­bo­kich wże­rów ani nie­re­gu­lar­nych otarć, które po­win­ny po­wstać przy za­ci­śnię­ciu liny i gwał­tow­nym szarp­nię­ciu spo­wo­do­wa­nym cię­ża­rem ciała oraz kon­wul­syj­ny­mi ru­cha­mi.

Po bo­kach szyi do­strze­głam de­li­kat­ne za­czer­wie­nie­nia. Jak po uści­sku dłoni.

– Naj­pierw ją udu­szo­no – po­wie­dzia­łam cicho do pu­ste­go po­ko­ju. – A do­pie­ro potem po­wie­szo­no.

To nie było sa­mo­bój­stwo.

To była in­sce­ni­za­cja. Ktoś chciał, że­by­śmy uwie­rzy­li, że sama wy­bra­ła śmierć. Ktoś, komu ufała na tyle, żeby nie krzy­czeć od razu.

Po­czu­łam nagły przy­pływ ad­re­na­li­ny. Byłam pod­eks­cy­to­wa­na, nie­mal drża­łam z emo­cji. W końcu coś za­czy­na­ło się ukła­dać w ca­łość. Każdy detal, który wcze­śniej umy­kał, teraz błysz­czał przed moimi ocza­mi jak frag­ment ukła­dan­ki.

Wtedy drzwi skrzyp­nę­ły i wszedł To­bias.

– Spójrz na to – po­wie­dzia­łam, po­ka­zu­jąc zdję­cie szyi ofia­ry.

Wy­tę­żył wzrok, po­chy­la­jąc się bli­żej.

– Hmm… fak­tycz­nie coś tu jest nie tak – po­wie­dział po­wo­li. – Na pierw­szy rzut oka wy­glą­da­ło jak ślad po linie, ale te za­czer­wie­nie­nia po bo­kach są dziw­ne. To może być coś in­ne­go.

– Wła­śnie – prze­rwa­łam na­tych­miast. – Zwróć uwagę na brak nie­re­gu­lar­nych wże­rów i otarć. To nie lina. To uścisk.

W tej samej chwi­li drzwi otwo­rzy­ły się gwał­tow­nie, a do po­ko­ju wszedł po­li­cjant, trzy­ma­jąc w dło­niach ko­per­tę.

– Mamy coś no­we­go – po­wie­dział, kła­dąc ją na biur­ku. – Zdję­cia z mo­ni­to­rin­gu nie­da­le­ko domu ofia­ry, przy re­stau­ra­cji.

Otwo­rzy­łam ko­per­tę i za­czę­li­śmy prze­glą­dać fo­to­gra­fie. Na pierw­szych uję­ciach z ulicy dość do­brze było widać samą ofia­rę – jej syl­wet­kę, gesty, jak pod­cho­dzi do męż­czy­zny i obej­mu­je go. Twarz męż­czy­zny była jed­nak ukry­ta pod czap­ką, co spra­wia­ło, że jego toż­sa­mość po­zo­sta­wa­ła ta­jem­ni­cą.

– Le­d­wie go widać – mruk­nął To­bias, po­chy­la­jąc się nad zdję­cia­mi.

Prze­wró­ci­łam ko­lej­ne kart­ki. Tym razem były to wy­raź­niej­sze uję­cia z mo­ni­to­rin­gu re­stau­ra­cji, bar­dziej zbli­żo­ne. Teraz syl­wet­ki były ostre, twa­rze czę­ścio­wo w cie­niu, ale na łok­ciu męż­czy­zny rzu­ca­ła się w oczy wy­raź­na bli­zna po opa­rze­niu, która wy­glą­da­ła na sto­sun­ko­wo świe­żą.

To­bias spoj­rzał uważ­nie, milk­nąc na mo­ment.

Nie tra­cąc czasu, od­wró­ci­łam się do po­li­cjan­ta.

– Sprawdź­cie wszyst­kie szpi­ta­le i kli­ni­ki w oko­li­cy – po­wie­dzia­łam bez wa­ha­nia. – Opa­rze­nia łok­cia z ostat­nie­go mie­sią­ca. Każdy przy­pa­dek jest ważny, nie­za­leż­nie od tego, jak drob­ny.

Po­li­cjant kiw­nął głową i od­szedł.

– To pierw­szy re­al­ny trop – po­wie­dzia­łam cicho.

Przez chwi­lę mil­cze­li­śmy.

– Do­brze, że tu je­steś – do­da­łam.

Spoj­rzał na mnie uważ­nie.

– Nie zo­sta­wię cię z tym – po­wie­dział, uśmie­cha­jąc się de­li­kat­nie.

Pod­czas tych słów obraz nagle za­drżał, jakby za­nie­po­ko­jo­ny zło­żo­ną wła­śnie obiet­ni­cą. Wie­dzia­łam, że nie tylko my od­czu­wa­my cię­żar tej spra­wy. Ona re­ago­wa­ła tak, jakby nadal żyła, a je­dy­nie zo­sta­ła uwię­zio­na w płót­nie.

Po­czu­łam nagły, lo­do­wa­ty ucisk na szyi. Z płót­na wy­ło­ni­ły się dło­nie, za­ci­ska­jąc się z prze­ra­ża­ją­cą siłą. Od­dech uciął się w pół se­kun­dy.

To­bias za­re­ago­wał in­stynk­tow­nie. Chwy­cił mnie za ra­mio­na i od­cią­gnął do tyłu, jed­no­cze­śnie prze­wra­ca­jąc obraz twa­rzą do pod­ło­gi.

Upa­dłam na krze­sło, ła­piąc po­wie­trze, serce wa­li­ło mi jak osza­la­łe.

– Tessa… – po­wie­dział cicho, klę­ka­jąc przede mną. – Już do­brze. Od­dy­chaj.

Z płót­na do­biegł chro­po­wa­ty szept:

– Uwa­żaj.

Pod­nio­słam obraz. Po­ja­wi­ła się na nim ko­lej­na war­stwa bieli.

To­bias prze­su­nął się bli­żej, spo­glą­da­jąc na por­tret z wy­raź­nym za­nie­po­ko­je­niem.

– Nie po­win­naś zo­sta­wać sama z tym ob­ra­zem – po­wie­dział po­wo­li. – Le­piej bę­dzie, jeśli wy­nie­sie­my go do ar­chi­wum.

De­li­kat­nie do­tknął mo­je­go po­licz­ka.

– Przy mnie je­steś bez­piecz­na – dodał ci­szej. – I do­pil­nu­ję, żeby tak zo­sta­ło.

 

Roz­dział VI – Por­tret śmier­ci

Na­stęp­ne­go dnia byłam pewna jed­ne­go. Nie mo­głam tego tak zo­sta­wić.

Po­sta­no­wi­łam wresz­cie przed­sta­wić sy­tu­ację prze­ło­żo­ne­mu. Wie­dzia­łam, że śledz­two wkrótce zo­stanie za­mknię­te, a spra­wa od­no­to­wa­na jako sa­mo­bój­stwo.

W ga­bi­ne­cie pa­no­wał pe­dan­tycz­ny po­rzą­dek. Wszyst­ko na swoim miej­scu. Jed­nak nie­chęt­na mina prze­ło­żo­ne­go nie pa­so­wa­ła do tej per­fek­cyj­nej otocz­ki. Jego spoj­rze­nie było pełne re­zer­wy, jakby moja proś­ba była uciąż­li­wym obo­wiąz­kiem.

– Do­brze – po­wie­dział w końcu – ale chcę szcze­gó­ło­wy ra­port do jutra. Ty i To­bias mu­si­cie go przy­go­to­wać. I roz­pocz­nij­cie po­szu­ki­wa­nia Tho­ma­sa. Po­trze­bu­je­my wię­cej do­wo­dów.

Wy­szłam z ga­bi­ne­tu z na­pię­ciem i myślą, że muszę jak naj­szyb­ciej zo­ba­czyć się z To­bia­sem.

Wie­czo­rem wy­szli­śmy do baru. Ma­łe­go, ci­che­go. Ta­kie­go, gdzie lu­dzie przy­cho­dzą za­po­mnieć, a nie świę­to­wać.

– Wy­glą­dasz jak­byś zwy­cię­ży­ła w ma­ra­to­nie – po­wie­dział, po­da­jąc mi drin­ka.

– Ra­czej do­pie­ro co za­czę­ła – za­zna­czy­łam.

Opo­wie­dzia­łam mu o roz­mo­wie z prze­ło­żo­nym, a on słu­chał mnie uważ­nie przez cały czas.

W po­ło­wie dru­gie­go drin­ka po­czu­łam, jak zmę­cze­nie ca­łe­go dnia wró­ci­ło. Al­ko­hol też zro­bił swoje.

– Chyba po­win­nam wra­cać – po­wie­dzia­łam od­kła­da­jąc pustą szklan­kę. – Je­stem wy­koń­czo­na.

– W takim sta­nie nie po­win­naś iść sama, a moje miesz­ka­nie jest bli­żej.

Ski­nę­łam głową, wdzięcz­na, że ktoś w końcu się o mnie trosz­czy.

W miesz­ka­niu zro­bi­ło się ci­szej, bar­dziej in­tym­nie. To­bias pod­szedł i objął mnie.

– Tessa – po­wie­dział nagle. – Za­wsze fa­scy­no­wa­ło mnie, jak po­tra­fisz słu­chać sztu­ki. Ob­ra­zy mówią, ale tylko nie­licz­ni po­tra­fią je zro­zu­mieć. Ty nie tylko pa­trzysz. Ty po­zwa­lasz im żyć.

Nie po­wie­dzie­li­śmy nic wię­cej. Wy­star­czył jeden gest, spoj­rze­nie. We­szli­śmy do sy­pial­ni, a drzwi za­mknę­ły się za nami, od­ci­na­jąc świat ze­wnętrz­ny.

Tam, w pół­mro­ku po­ko­ju, po­czu­łam, jak cie­pło jego ciała mie­sza się z moim, a od­de­chy spla­ta­ją się w ryt­mie, który był tylko nasz. Nie my­śla­łam o ra­por­tach. Li­czy­ła się tylko chwi­la, unie­sie­nie, które mnie ogar­nia­ło.

Jego dło­nie wę­dro­wa­ły po ple­cach i ra­mio­nach, wy­wo­łu­jąc dreszcz, który prze­szył mnie od stóp do głów. Od­da­łam się chwi­li, po­zwa­la­jąc emo­cjom wziąć górę.

To­bias przy­su­nął się jesz­cze bli­żej. I wtedy, moje oczy przy­pad­ko­wo za­trzy­mały się na jego łok­ciu.

Bli­zna. Taka sama, jak na zdję­ciach.

Do­strzegł to spojrzenie. W jego oczach po­ja­wił się mrok, a uśmiech przy­brał cień nie­po­ko­ju.

– Chyba zo­ba­czy­łaś coś, czego nie po­win­naś – po­wie­dział spo­koj­nie, ale ton jego głosu spra­wił, że za­mar­łam.

Za­czę­łam ner­wo­wo kiwać głową, pró­bu­jąc uspo­ko­ić od­dech.

– Ni­cze­go nie za­uwa­ży­łam – po­wie­dzia­łam.

W tej samej chwi­li To­bias zro­bił nagły ruch. Jego dło­nie za­ci­snę­ły się na mojej szyi. Oddech za­ciął się na mo­ment.

Świat wokół znik­nął. Czu­łam siłę uści­sku, a jed­no­cze­śnie kon­tro­lę w jego ru­chach

– To­bias – wy­szep­ta­łam.

Uśmiech­nął się chłod­no, nie­mal szy­der­czo.

– To­bias? A może Tho­mas? – po­wie­dział po­wo­li, za­ci­ska­jąc moc­niej moją szyję. – Ar­ty­sta sam wy­bie­ra swój pseu­do­nim.

Prze­ra­że­nie za­la­ło mnie falą go­rą­ca.

– Od po­cząt­ku wie­dzia­łem, że w końcu doj­dziesz do praw­dy. Chcia­łem, żebyś była czę­ścią mojej sztu­ki – głos drżał mu z eks­cy­ta­cji. – Bę­dziesz naj­pięk­niej­sza. Naj­do­sko­nal­sze po­cią­gnię­cie pędz­la.

Mój od­dech słabł z każdą se­kun­dą, ciem­ność za­czę­ła za­le­wać moją świa­do­mość.

W ostat­nich chwi­lach zo­ba­czy­łam na ścia­nie por­tre­ty ze wszyst­kich trzech spraw. Ko­bie­cie z grzyw­ką łzy spły­wa­ły po po­licz­kach.

– Ostrze­ga­łam – wy­szep­ta­ła.

 

Roz­dział VII – Ma­larz śmier­ci

Za­wsze byłem bli­sko.

W cie­niu. Tuż obok, gdy po­chy­la­łaś się nad moimi dzie­ła­mi, Tesso.

Sta­łem nie­da­le­ko, gdy ba­da­łaś ślady. Gdy wpa­try­wa­łaś się w por­tre­ty dłu­żej niż inni. Gdy mil­cza­łaś, a w two­ich oczach po­ja­wiał się ten błysk. Chwi­la, w któ­rej ro­zu­mia­łaś.

Więk­szość wi­dzia­ła tylko śmierć.

Ty wi­dzia­łaś kom­po­zy­cję. Sens. In­ten­cję.

Twój dar był jak lu­stro. Po raz pierw­szy ktoś na­praw­dę od­bi­jał to, co stwo­rzy­łem. Nie od­wra­ca­łaś wzro­ku. Nie uprasz­cza­łaś. Nie pró­bo­wa­łaś mnie spro­wa­dzić do pa­to­lo­gii i ra­por­tów.

Pa­trzy­łaś i słu­cha­łaś. Po­zwa­la­łem ci się zbli­żać.

Po­zwa­la­łem, bo fa­scy­no­wa­ło mnie, jak od­czy­tu­jesz moje myśli, zanim jesz­cze zdą­ży­łem je na­zwać. Każda twoja teo­ria była jak po­chwa­ła. Każde traf­ne spo­strze­że­nie było, jak ukłon zło­żo­ny ar­ty­ście.

Kar­mi­łem się tym po­wo­li. Ostroż­nie. Jak czymś świę­tym.

Wtedy zro­zu­mia­łem, że nie mo­żesz skoń­czyć jak inne.

One były tylko ma­te­ria­łem. Ty byłaś od­bior­cą. Kry­ty­kiem. Wy­brań­cem.

Sta­łaś się moją muzą nie dla­te­go, że byłaś pięk­na. Ale dla­te­go, że byłaś godna.

Wie­dzia­łem, że bę­dziesz moim naj­więk­szym dzie­łem.

W nocy prze­nio­słem twoje ciało przez ciem­ne ko­ry­ta­rze i scho­dy, a potem wzdłuż pu­stych ulic. Każdy ruch był do­kład­nie wy­wa­żo­ny. Każdy krok był czę­ścią ry­tu­ału. Nie po­śpie­sza­łem. Nie mo­głem.

Po­la­na przy lesie cze­ka­ła. Czy­sta, oto­czo­na drze­wa­mi, jakby sama na­tu­ra znała swój udział w moim pla­nie. Po­ło­ży­łem cię de­li­kat­nie na ziemi. Pa­trzy­łem, jak księ­życ i cie­nie liści ukła­da­ją się wokół two­jej syl­wet­ki.

Nie było tu miej­sca na przy­pa­dek.

Pod­nio­słem cię ostroż­nie, za­wie­si­łem na drze­wie, tak aby twoje ciało wy­glą­da­ło, jakby samo wy­bra­ło śmierć. Lina opie­ra­ła się w spo­sób równy i na­tu­ral­ny. Każdy detal był per­fek­cyj­ny.

Sto­jąc krok w tył, przy­glą­da­łem się kom­po­zy­cji. Tak, to było ide­al­ne.

Sta­niesz się teraz czę­ścią ob­ra­zu, któ­re­go nikt nie ma prawa zro­zu­mieć tak jak ja.

pę­dzel sunie po płót­nie. Kre­ślę zarys two­jej twa­rzy z pre­cy­zją, na jaką za­słu­gu­je tylko ar­cy­dzie­ło. Ni­cze­go nie po­pra­wiam. Per­fek­cja nie wy­ma­ga ko­rek­ty.

Twoje rysy są spo­koj­ne. Ukoń­czo­ne.

Las mil­czy, jakby ro­zu­miał po­wa­gę chwi­li. Każdy cień mię­dzy drze­wa­mi, każdy sze­lest liści, każdy pro­mień świa­tła two­rzy dla cie­bie ramę. Wy­bra­łem to miej­sce, bo tylko na­tu­ra była wy­star­cza­ją­co czy­sta, by unieść cię­żar two­jej obec­no­ści.

Chcia­łem wy­do­być de­li­kat­ność, którą tak upar­cie ukry­wa­łaś pod chło­dem pro­fe­sjo­na­li­zmu i twar­dą psy­chi­ką.

Tutaj nie mu­sia­łaś już wal­czyć. Tutaj mo­głaś zo­stać na­gro­dzo­na.

Pa­trzę na wcze­śniej­sze prace i czuję dumę. One były ko­niecz­ne. Fun­da­men­tem. Po­cząt­kiem drogi.

Ale do­pie­ro ty na­da­jesz im sens.

Po­zo­sta­łe muzy były nie­peł­ne. Miej­sca, w któ­rych je two­rzy­łem, mó­wi­ły praw­dę o nich sa­mych. Dziew­czy­na z ma­ga­zy­nu była próż­na. Pusta. Za­słu­gi­wa­ła na kurz i za­po­mnie­nie. Jej dusza nie miała war­to­ści eks­po­zy­cyj­nej.

Ty byłaś inna. Dla cie­bie prze­wi­dzia­łem pie­de­stał.

Lu­dzie do­strze­ga­ją pięk­no w cia­łach. Ja do­strze­gam je w du­szach. W ich pęk­nię­ciach.

One czy­ni­ły je wy­jąt­ko­wy­mi. Twoja czyni cię do­sko­na­łą. Ro­zu­mia­łaś mnie.

Mó­wi­łaś kie­dyś, że moje por­tre­ty są zbyt ciche. Że coś w nich krzy­czy, choć nie wy­da­je dźwię­ku. Mia­łaś rację. To nie ob­ra­zy krzy­cza­ły.

To dusze, które w nich za­mkną­łem, w końcu prze­sta­wa­ły wal­czyć.

Ty też już nie wal­czysz.

Uśmie­cham się, bo wiem, że zro­bi­łem to do­brze. Le­piej niż kie­dy­kol­wiek wcze­śniej.

Gdy­byś mogła teraz spoj­rzeć na swoje od­bi­cie, zro­zu­mia­ła­byś.

Za­wsze ro­zu­mia­łaś szyb­ciej niż inni.

Twoje miej­sce jest na szczy­cie.

Nie w ak­tach. Nie w ra­por­tach. W mojej ga­le­rii.

I kiedy ktoś sta­nie przed tym por­tre­tem i po­czu­je nie­po­kój, za­chwyt albo strach, bę­dzie to zna­czy­ło, że wciąż ży­jesz.

A ja? Ja tylko speł­ni­łem swoje po­wo­ła­nie.

Widzę sens tam, gdzie inni widzą chaos. Widzę pięk­no tam, gdzie inni widzą śmierć. To ja na­da­ję śmier­ci zna­cze­nie.

 

A praw­dzi­we dzie­ło sztu­ki

za­wsze

wy­ma­ga

ofia­ry.