Jak przekazać złą informację, czyli niezbyt długa historia o przeszłości, która dopadnie nas nawet na emeryturze, sprzeciwie wobec bezdusznej korporacji, a także o ukrytej inżynierii społecznej

[1]

Z za­du­mą przy­glą­da­łem się fo­to­gra­fiom opowiadającym o rze­czach, o któ­rych naj­le­piej za­po­mnieć. Dzwo­nek te­le­fo­nu uświa­do­mił mi, że naj­wy­raź­niej ktoś sobie o nich jed­nak przy­po­mniał. Ile to już lat mi­nę­ło od ostat­nie­go po­łą­cze­nia? Pięć? Dwa­dzie­ścia? Eme­ry­tu­ra zu­peł­nie za­bu­rzy­ła we mnie po­czu­cie czasu. Nie za­bi­ła jed­nak wspo­mnień, naj­wy­raź­niej pewne rze­czy nie giną w mro­kach prze­szło­ści.

Na­tręt­ny dźwięk nie usta­wał. Cho­ciaż bar­dzo chcia­łem go igno­ro­wać, do­sko­na­le wie­dzia­łem, że to nie skoń­czy się do­brze.

– Tak? – po­wie­dzia­łem do słu­chaw­ki.

– Firma cię po­trze­bu­je – usły­sza­łem głos, który mógł na­le­żeć tylko do Krzysz­to­fa.

– Je­stem na eme­ry­tu­rze, znajdź­cie kogoś in­ne­go.

– Nie ma ni­ko­go in­ne­go. Po­trze­bu­je­my za­stęp­stwa, tylko jeden mie­siąc, a potem po­zwo­li­my ci odejść… Na za­wsze – dodał.

– Nie za­trud­ni­li­ście no­wych pra­cow­ni­ków? – prych­ną­łem. – Prze­cież to nie­po­waż­ne.

– Daj spo­kój, młode po­ko­le­nie jest le­ni­we, rosz­cze­nio­we, a do tego wiecz­nie na el czte­ry. Do­słow­nie ręce opa­da­ją. A do tego, tak zwy­czaj­nie po ludz­ku bra­ku­je im jaj do tej ro­bo­ty – wes­tchnął. – Nawet nie wy­obra­żasz sobie, jak bar­dzo tę­sk­nię za starą gwar­dią.

– Jeden mie­siąc…?

– Jeden mie­siąc – po­twier­dził Krzysz­tof, po czym za­koń­czył po­łą­cze­nie.

Tym­cza­sem ja jesz­cze przez chwi­lę wpa­try­wa­łem się w te­le­fon. Czy to moż­li­we, żeby w tak małym urzą­dze­niu za­mknąć jed­no­cze­śnie okno na świat i naj­gor­sze wię­zie­nie?

[2]

Szum, gdzie­kol­wiek się nie po­ja­wię, za­wsze sły­szę ten pier­do­lo­ny szum. Cza­sa­mi mam wra­że­nie, że jego źró­dłem jest moja wła­sna głowa. Prze­szka­dza mi w sku­pie­niu, ale jed­no­cze­śnie… na ja­kiejś płasz­czyź­nie, po­zwa­la mi do­trzeć dalej, głę­biej. Tylko dla­cze­go jest taki nie­przy­jem­ny? Zostałem wyrwany z zamyślenia przez klienta, który wpa­try­wał się we mnie z roz­dzia­wio­ny­mi ocza­mi. Dłu­żej niż wy­ma­ga­ła­by tego ele­men­tar­na przy­zwo­itość.

– Dzień dobry, jestem Ce­za­ry. – Mo­men­tal­nie wró­ci­ła mi ostrość umy­słu. – Re­pre­zen­tu­ję Spół­kę i mam dla pana ważną wia­do­mość.

– Ss… Spół­kę? Tę Spół­kę…? – Wy­chu­dzo­ny, na oko czter­dzie­sto­let­ni, męż­czy­zna z nie­udol­nie ma­sko­wa­ną ły­si­ną wy­glą­dał na szcze­rze zdu­mio­ne­go.

– Tę samą, czy mogę się roz­go­ścić? – za­py­ta­łem uprzej­mie, cho­ciaż wie­dzia­łem, że go­spo­darz nie ma żad­ne­go wyj­ścia.

– Ależ oczy­wi­ście… – po­wie­dział po chwi­li wa­ha­nia. – Pro­szę się czuć jak u sie­bie.

Otak­so­wa­łem wzro­kiem miesz­ka­nie klien­ta. Każdy cen­ty­metr jego po­wierzch­ni wręcz bła­gał o re­mont. Już na pierw­szy rzut oka widać było brak ko­bie­cej ręki. To do­brze, bo nie bę­dzie komu pła­kać po stra­cie. Jed­nak wszyst­ko po kolei…

– Pro­szę, niech pan spo­cznie. – Ge­stem wska­za­łem za­pusz­czo­ną ka­na­pę, na któ­rej sam praw­do­po­dob­nie brzy­dził­bym się po­sta­wić ubło­co­ne ka­lo­sze, a co do­pie­ro usiąść.

– Dzię­ku­ję, po­sto­ję – od­po­wie­dział lekko za­sko­czo­ny.

Cho­le­ra, cza­sem zbyt do­słow­nie od­bie­ram słowa, przez co mi­mo­wol­nie prze­ją­łem rolę go­spo­da­rza. Kątem oka do­strze­głem, że klient spo­glą­da w kie­run­ku pi­lo­ta. W jego oczach cza­iła się de­spe­ra­cja. Ale i głu­po­ta, bo co niby pla­no­wał zro­bić z tym tan­det­nym ka­wał­kiem pla­sti­ku. Rzu­cić we mnie, a na­stęp­nie uciec? Nie­do­rzecz­ne!

– Nie radzę – za­gro­zi­łem. – Pro­szę, za­ła­tw­my to szyb­ko, kul­tu­ral­nie, a na­stęp­nie się ro­zej­dzie­my. Jak cy­wi­li­zo­wa­ni lu­dzie. – Nie cze­ka­łem na re­ak­cję, tylko kon­ty­nu­owa­łem: – Za­pew­ne do­my­śla się pan już, w jakim celu przy­by­łem?

– Nie…

– O, to coś no­we­go.

– Pro­szę… Nie…

– Ach, takie „nie”. Cóż, to już mi się zda­rza­ło wcze­śniej. Na­praw­dę bar­dzo mi przy­kro, ale takie po pro­stu jest życie, nic nie po­ra­dzi­my.

– Mam pie­nią­dze, pro­szę… Bła­gam… – szlo­chał męż­czy­zna.

– Pro­szę wziąć się w garść! – Ude­rzy­łem go­spo­da­rza otwar­tą dło­nią w po­li­czek. – To nie są ne­go­cja­cje, a tym bar­dziej pier­do­lo­ne żarty. Ro­zu­miesz?

Męż­czy­zna nie­chęt­nie kiw­nął. Je­że­li ura­zi­ło go moje ty­ka­nie, to zu­peł­nie nie dał po sobie tego po­znać.

– Wy­bor­nie. Jak już nad­mie­ni­łem na wstę­pie, re­pre­zen­tu­ję Spół­kę. We­dług na­szych in­for­ma­cji wkrót­ce umrzesz. Mó­wiąc pre­cy­zyj­nie, zgi­niesz zaraz po tym, jak za­śniesz. Je­że­li jest to ja­kieś po­cie­sze­nie w two­jej obec­nej sy­tu­acji, to wspo­mnę tylko, że śmierć na jawie jest znacz­nie gor­sza. Acz­kol­wiek to tylko moja pry­wat­na opi­nia, nie­po­par­ta ba­da­nia­mi na­uko­wy­mi.

[3]

Sam nie wiem, czy walka w ob­li­czu nie­uchron­ne­go sta­no­wi prze­jaw od­wa­gi, czy głu­po­ty, ale mój ostat­ni klient zde­cy­do­wa­nie pró­bo­wał. Prze­czy­ta­łem w lo­kal­nej ga­ze­cie o męż­czyź­nie, który przez dwa dni robił wszyst­ko, by po­wstrzy­mać sen. Szło mu nawet nie­źle, jed­nak w końcu po­sta­no­wił po­je­chać do ap­te­ki, a wtedy za­snął za kół­kiem. Zde­rze­nie z drze­wem przy pra­wie setce na licz­ni­ku mogło za­koń­czyć się tylko w jeden spo­sób, tru­pem na miej­scu.

– Gra­tu­lu­ję, pierw­sze zle­ce­nie wy­ko­na­łeś bez­błęd­nie, zgod­nie z prze­wi­dy­wa­nia­mi – po­wie­dział Krzysz­tof, szcze­rząc zęby w wy­mu­szo­nym uśmie­chu.

– Nie uwa­żasz, że ten en­tu­zjazm na pokaz jest jed­nak tro­chę nie na miej­scu? Osta­tecz­nie zgi­nął czło­wiek – od­po­wie­dzia­łem szorst­ko.

– Zmie­ni­łeś się, zmięk­czy­łeś na tej cho­ler­nej eme­ry­tu­rze – stwier­dził Krzysz­tof. – Wy­bacz, ale nie je­stem prze­ko­na­ny, że mógł­bym po­lu­bić taką nową wer­sję cie­bie.

– Mam to w dupie. Lu­dzie nie są jedynie statystyką, za­słu­gu­ją cho­ciaż na mi­ni­mum sza­cun­ku.

– Jak sobie chcesz. – Mach­nął od nie­chce­nia dło­nią.

[4]

Je­że­li miał­bym wska­zać jeden aspekt mojej pracy, który na­praw­dę lu­bi­łem, było to podróżowanie. Cza­sa­mi zda­rza­ło się, że klient zwy­czaj­nie wy­je­chał na wa­ka­cje, a in­for­ma­cja i tak mu­sia­ła zostać prze­ka­za­na. Bo je­że­li coś w życiu jest rze­czy­wi­ście nie­unik­nio­ne, są to śmierć, po­dat­ki i wia­do­mość od Spół­ki.

Bez­wstyd­nie wy­grze­wa­łem swoje czter­dzie­sto­let­nie dup­sko przy ho­te­lo­wym ba­se­nie. Jak po­my­ślę, że w tym cza­sie w kraju mógł­bym li­czyć naj­wy­żej na brak desz­czu i tem­pe­ra­tu­rę nieco po­wy­żej dzie­się­ciu stop­ni Cel­sju­sza, to aż mnie skrę­ca­ło. Szczę­śli­wie, ak­tu­al­nie znaj­do­wa­łem się w raju. Albo gdzieś bar­dzo bli­sko.

Muszę jed­nak przy­znać, że wy­ciecz­ka w takie miej­sca poza se­zo­nem ma też swoje mi­nu­sy. Sta­rzy lu­dzie. Cho­ler­nie dużo star­szych ludzi. Oczy­wi­ście, oni sami w sobie nie są pro­ble­mem. Pro­ble­mem jest po­li­ty­ka ho­te­lu, która za­kła­da do­sto­so­wa­nie wszyst­kich atrak­cji pod klien­ta w okre­ślo­nym wieku. No i za­pach. Sta­rość pach­nie źle, a mi to zwy­czaj­nie prze­szka­dza. Czy z tego po­wo­du je­stem z au­to­ma­tu złym czło­wie­kiem? Moż­li­we, że po prostu ota­cza mnie zbyt wielu ludzi mło­dych albo ta­kich, któ­rzy chcie­li­by być mło­dzi. Cho­le­ra, w mojej pro­fe­sji rzad­ko ma się ten przy­wi­lej, że do­ży­wa sta­ro­ści. Niby można przejść na eme­ry­tu­rę po dzie­się­ciu la­tach pracy, ale poza mną chyba nikt się na to nie zde­cy­do­wał. Czy to ozna­cza, że byłem le­ni­wy? Nie, chyba nie. Myślę, że po pro­stu mia­łem już dość ludz­kich tra­ge­dii.

A jed­nak w tym mo­men­cie ży­czy­łem śmier­ci wszyst­kim sta­rym lu­dziom przy ba­se­nie. Wszyst­kim, bez wy­jąt­ku, a także każ­de­mu z osob­na. Co jest ze mną nie tak? A może to świat zwa­rio­wał?

– A kto to się tak ubru­dził? – za­py­tał ni to żar­tem, ni na serio pra­cow­nik ho­te­lu, wy­ry­wa­jąc mnie z plą­ta­ni­ny myśli.

Już był gotów mnie prze­trzeć. Jak ja­kieś dziec­ko. No pier­dol­nię­ty.

– Idź w cho­le­rę! – wark­ną­łem.

Od­pro­wa­dzi­łem wzro­kiem ob­ra­żo­ne­go męż­czy­znę, zło­rze­czą­ce­go mi pod nosem. Cóż, tym razem chyba za­słu­ży­łem na słowa po­gar­dy.

Kątem oka do­strze­głem mo­je­go na­stęp­ne­go klien­ta. Trzy­dzie­sto­kil­ku­let­ni blon­dyn, bar­dziej po­pa­rzo­ny niż opa­lo­ny. W to­wa­rzy­stwie żony i dwój­ki dzie­ci. Cho­le­ra by strze­li­ła te ba­cho­ry. Ta­tu­siek naj­wy­raź­niej prze­sa­dził z drin­ka­mi z all in­c­lu­si­ve, nie­wy­raź­nym wzro­kiem wo­dził za swo­imi po­cie­cha­mi, ale ra­czej nie zdą­żył­by za­re­ago­wać, gdyby gro­zi­ło im ja­kie­kol­wiek nie­bez­pie­czeń­stwo. Bied­ny głu­pek.

Gdy wresz­cie na­wią­za­li­śmy kon­takt wzro­ko­wy, rad nie­rad mu­sia­łem za­ga­ić. Tyle do­bre­go, że przy­naj­mniej nie mia­łem bla­de­go po­ję­cia, jak wła­ści­wie klient ma na imię. Tak było ła­twiej, gdyż bez­oso­bo­wo. Mnie to bar­dzo pa­so­wa­ło, gdyż nawet ja mia­łem w końcu ja­kieś skru­pu­ły.

– Dzień dobry, re­pre­zen­tu­ję Spół­kę – po­wie­dzia­łem. – Mam dla pana ważną wia­do­mość.

– Ale ja je­stem na wa­ka­cjach… – od­po­wie­dział klient, wy­raź­nie skon­fun­do­wa­ny.

– Taka pro­mo­cja, w ra­mach opa­ski, którą nosi pan na ręce – za­żar­to­wa­łem.

– To jakiś żart? Dziw­na ani­ma­cja ho­te­lo­wa?

– Przy­kro mi, oba­wiam się, że nie mam do prze­ka­za­nia nic śmiesz­ne­go. Przez nad­miar al­ko­ho­lu nie zdąży pan ura­to­wać sy… – urwa­łem, gdy do­tarł do mnie sens wy­po­wia­da­nych słów.

– Co?! – krzyk­nął klient. – Mówże, czło­wie­ku!

– Ja… – wy­du­ka­łem. – Pana syn… On się utopi, przy­kro mi. A potem pan z roz­pa­czy wy­sko­czy przez okno…

– Co ty pier­do… – za­czął, po czym za­mach­nął się, by mnie ude­rzyć, ale chy­bił.

– Może jesz­cze da się to od­krę­cić… – Sam nie wiem, dla­cze­go to po­wie­dzia­łem. Czy to moż­li­we, że przez te wszyst­kie lata na eme­ry­tu­rze wy­ho­do­wa­łem su­mie­nie? – Mo­ment, tam w ba­se­nie!

Nie mam bla­de­go po­ję­cia, dla­cze­go my­śla­łem, że co­kol­wiek może wpły­nąć na in­for­ma­cję od Spół­ki, ale dzie­ciak mo­je­go dzi­siej­sze­go klien­ta wła­śnie uno­sił się mar­twy na tafli ba­se­nu. Nikt nie ru­szył mu z po­mo­cą, każdy za­ję­ty swo­imi spra­wa­mi i al­ko­ho­lem. Czy to moż­li­we, że nie do­strze­ga­li, że coś jest z mło­dym nie tak? A może zwy­czaj­nie mieli to gdzieś?

Nie mu­sia­łem cze­kać na po­ran­ne wy­da­nie ga­ze­ty, by prze­ko­nać się o ko­lej­nej traf­nej in­for­ma­cji, a co za tym idzie śmier­ci klien­ta. Ho­te­lo­wy dep­tak ulo­ko­wa­ny po­ni­żej pokoi ho­te­lo­wych zo­stał za­mknię­ty z uwagi na wy­pa­dek. A ja wie­dzia­łem do­kład­nie, jaki to był wy­pa­dek i jak do niego do­szło.

***

– Słu­chaj, mam już dość. Nie dam rady tego cią­gnąć – po­wie­dzia­łem do słu­chaw­ki. – Weź­cie kogoś in­ne­go.

– Wiesz, że to tak nie dzia­ła, praw­da? – od­po­wie­dział Krzysz­tof. – Zgo­dzi­łeś się na mie­siąc i teraz mu­sisz od­pra­co­wać ca­lut­ki mie­siąc. Co do jed­ne­go pier­do­lo­ne­go dnia. Znasz prze­cież kon­se­kwen­cje, czyż nie?

– Tak – od­burk­ną­łem.

– Muszę jed­nak przy­znać, że tro­chę nie­po­koi mnie odej­ście od sce­na­riu­sza. Nie wi­dzia­łeś, co po­wie­dzieć?

– Ja… Chyba lekko wy­sze­dłem z wpra­wy, to się już nie po­wtó­rzy.

– Wy­śmie­ni­cie! Wra­caj z tej raj­skiej wyspy, bo ko­lej­ne­go klien­ta masz w Olsz­ty­nie.

– Jasne.

[5]

Cał­kiem moż­li­we, że już kie­dyś wspo­mi­na­łem, jak bar­dzo nie­na­wi­dzę ko­mu­ni­ka­cji miej­skiej. Ścisk, smród i ogól­na nie­wy­go­da po­wo­do­wa­ły u mnie do­słow­ne mdło­ści. Z ja­kie­goś wzglę­du za­wsze wy­bie­ra­łem go­dzin­ne sta­nie w korku, ale we wła­snym aucie, z dzia­ła­ją­cą i włą­czo­ną kli­ma­ty­za­cją oraz funk­cją ma­sa­żu w fo­te­lach. I bez żad­nych ob­cych w po­bli­żu. O za­pa­chu „mor­ska bryza”, czy co tam ostat­nio za­mon­to­wa­łem. W każ­dym razie było nie­bie­skie i pach­nia­ło dość świe­żo. W od­róż­nie­niu od pa­sa­że­rów tram­wa­ju.

– Dzień dobry, re­pre­zen­tu­ję Spół­kę i mam dla cie­bie ważną wia­do­mość.

– Co…?! – od­po­wie­dzia­ła na­sto­lat­ka, cał­kiem ładna, o dłu­gich, kru­czo­czar­nych wło­sach sple­cio­nych w war­kocz.

– Re­pre­zen­tu­ję Spół­kę! – krzyk­ną­łem, li­cząc, że tym razem mnie usły­szy. – Mam ważną wia­do­mość, dla cie­bie!

– Prze­pra­szam, nic nie ro­zu­miem!

– Kurwa mać! – za­klą­łem. – Nie wy­my­ślaj, pa­nien­ko, tu rze­czy­wi­ście jest gło­śno, ale nie aż tak!

– Ale warto było spró­bo­wać, praw­da? – od­po­wie­dzia­ła dziew­czy­na.

– Pew­nie. Nie­mniej… przejdź­my do rze­czy. In­for­ma­cja dla cie­bie jest na­stę­pu­ją­ca: jak wy­sią­dziesz z tram­wa­ju, zo­sta­niesz po­rwa­na. Potem… – Sam nie wiem, dla­cze­go łamał mi się głos. – Zo­sta­niesz wy­wie­zio­na do lasu. Tam po­ry­wa­cze cię zgwał­cą, za­mor­du­ją, a ciało po­rzu­cą.

– Śred­nia per­spek­ty­wa.

– Do­brze po­wie­dzia­ne – przy­tak­ną­łem. – Za­ska­ku­je mnie twoja trzeź­wa ocena sy­tu­acji. Wiesz, zwa­żyw­szy na oko­licz­no­ści…

– Cóż, oglą­dam dużo te­le­wi­zji, więc za­sad­ni­czo wiem, co my­śleć.

– Nie boisz się?

– Boję, ale co to zmie­ni? Wyrok za­padł, praw­da?

– Wyrok? – Z ja­kie­goś po­wo­du byłem wstrzą­śnię­ty takim do­bo­rem słów. – Spół­ka nie wy­da­je wy­ro­ków, tylko prze­ka­zu­je in­for­ma­cję o spo­so­bie śmier­ci. Wszyst­ko zgod­nie z nor­ma­mi eu­ro­pej­ski­mi i cer­ty­fi­ka­tem ISO dzie­więć sie­dem trzy…

– To chyba na jedno wy­cho­dzi – prze­rwa­ła mi. – Nie­bosz­czy­ko­wi chyba nie robi róż­ni­cy, czy kat prze­strze­ga BHP. Trup to trup i krop­ka.

– W pew­nym sen­sie masz rację, muszę się zgo­dzić. Co do za­sa­dy. Jed­nak do­strze­gam po­waż­ną lukę w takim ro­zu­mo­wa­niu. Wi­dzisz, ja nie je­stem katem, a je­dy­nie po­słań­cem.

– Jest pan tego pe­wien?

– Ja…

Muszę przy­znać, że zbiła mnie z pan­ta­ły­ku. W cza­sach przed eme­ry­tu­rą zda­rza­ło mi się za­sta­na­wiać, czy klien­ci rze­czy­wi­ście gi­nę­li­by, gdy­bym nie prze­ka­zał im wia­do­mo­ści. Za­wsze jed­nak od­kła­da­łem po­dob­ne myśli na bok. Osta­tecz­nie in­for­ma­cję mógł­by prze­ka­zać kto­kol­wiek. Czy to zmie­ni­ło­by co­kol­wiek? Czy ja mogę zmie­nić co­kol­wiek? A je­że­li tak, to czy po­wi­nie­nem?

Za­czą­łem za­sta­na­wiać się nad tre­ścią wia­do­mo­ści. A co, gdyby dziew­czy­na nie wy­sia­dła, a zo­sta­ła wy­cią­gnię­ta? Wtedy po pro­stu do końca życia mu­sia­ła­by uni­kać jazdy tram­wa­jem… Boże, to się mogło udać!

– Wy­sią­dę pierw­szy, na naj­bliż­szym przy­stan­ku, a na­stęp­nie po­cią­gnę cię za sobą!

– I jak to niby mia­ło­by za­dzia­łać?

– Po­słu­chaj, wszyst­ko prze­my­śla­łem…

– Po­dob­no wy­ro­ki, prze­pra­szam: in­for­ma­cje Spół­ki są osta­tecz­ne i nie­od­wra­cal­ne. Po cho­le­rę w ogóle pró­bo­wać?

– A co, je­że­li wcale tak nie jest? Je­że­li oni chcą, żebyś tak my­śla­ła? Że­by­śmy wszy­scy tak my­śle­li?!

– Ale prze­cież pan jest jed­nym z nich! – za­łka­ła. – Kto inny ma niby znać od­po­wie­dzi na te wszyst­kie py­ta­nia, jak nie osoba ze środ­ka?! Poza tym… dla­cze­go niby mia­ła­bym uwie­rzyć w dobre in­ten­cje kogoś, kto wła­śnie ska­zał mnie na śmierć?!

– Ja… myślę, że tak trze­ba. A ty nie masz nic do stra­ce­nia.

***

Ko­lo­ro­we paski, a w środ­ku koło i dziw­ne sym­bo­le. Dzie­siąt­ki myśli i wspo­mnień ata­ko­wa­ły moją głowę ni­czym hu­ra­gan. Wy­bie­gli­śmy z tram­wa­ju z dziew­czy­ną, miała na imię Mo­ni­ka, cho­ciaż nie po­wi­nie­nem tego wie­dzieć. To wbrew za­sa­dom. Chwi­la. Pomoc klien­to­wi, wpły­wa­nie na treść in­for­ma­cji też jest wbrew za­sa­dom. Co oni teraz ze mną zro­bią?

Pa­mię­tam, że ucie­ka­li­śmy. Ja i dziew­czy­na, razem. Moja gra słów jed­nak nie oka­za­ła się sku­tecz­na, bo szyb­ko nas zna­leź­li. Naj­wy­raź­niej osoba wy­cią­gnię­ta siłą z tram­wa­ju i tak z niego wy­sia­da. Nie­do­pa­trze­nie. A może za­wsze li­czył się tylko efekt?  Opraw­cy byli szyb­si, mieli sa­mo­chód, plan. Bły­ska­wicz­nie prze­szli od czynu do skut­ku. Mo­ni­ka krzy­cza­ła. Boże, cóż za upior­ny był to dźwięk!

Nie­wie­le wi­dzia­łem, mu­sia­łem upaść gdzieś po dro­dze. Usły­sza­łem je­dy­nie trzask za­my­ka­nych drzwi i pisk opon. Krzyk dziew­czy­ny wpraw­dzie ustał, ale nie opu­ścił mojej głowy.

[6]

– I co ja mam z tobą zro­bić? – W gło­sie Krzysz­to­fa sły­chać było re­pry­men­dę. – Taka nie­sub­or­dy­na­cja, u czło­wie­ka z twoją re­pu­ta­cją? Je­stem za­wie­dzio­ny.

– Pier­dol się – od­burk­ną­łem. – Co z dziew­czy­ną?

– A co ma być? Zresz­tą, jakie to ma teraz zna­cze­nie?

– Ty skur­wy­sy­nu…

– Moż­li­we, że nie­po­trzeb­nie na­ci­ska­łem na twój po­wrót – kon­ty­nu­ował Krzysz­tof. – Roz­stro­iłeś się, za­po­mnia­łeś, jakie są za­sa­dy. Zu­peł­nie ci umknę­ło, że in­for­ma­cji nie wolno skra­cać, mo­dy­fi­ko­wać, bo wtedy prze­sta­je być fak­tem, a staje się opi­nią. A sprze­da­wa­nie opi­nii, to nie nasze za­ję­cie.

– Ja… – Sam nie wie­dzia­łem, co po­wie­dzieć. Byłem wście­kły na Krzyś­ka, ale jed­no­cze­śnie wie­dzia­łem, że ma rację.

– Masz prze­je­ba­ne, ale już o tym wiesz, praw­da?

– Co teraz? – od­par­łem zre­zy­gno­wa­ny.

– Teraz zo­sta­ło ci ostat­nie zle­ce­nie, a potem ko­niec.

[7]

Wpa­try­wa­łem się w taflę lu­stra. Kim był męż­czy­zna po dru­giej stro­nie? Mną, to oczy­wi­ste. Z dru­giej stro­ny, kim byłem ja? Opraw­cą? Po­słań­cem? Nie­istot­nym try­bi­kiem po­tęż­nej ma­szy­ny, czy jej siłą na­pę­do­wą? Czy mo­głem po pro­stu nie wy­po­wie­dzieć tych kilku bo­le­snych słów? Nie wie­dzia­łem nawet, skąd się brały. Niby zna­łem całą hi­sto­rię i pro­fil klien­tów, ale treść in­for­ma­cji po­ja­wia­ła się nagle, pro­sto w mojej gło­wie, pod­czas spo­tka­nia. Nigdy tak na­praw­dę nie za­sta­na­wia­łem się nad tym, czy mógł­bym po pro­stu za­milk­nąć i odejść w drugą stro­nę. Co by wtedy na­stą­pi­ło?

– Dzień dobry, je­stem przed­sta­wi­cie­lem Spół­ki – po­wie­dzia­łem do wła­sne­go od­bi­cia. – Zgi­niesz w po­ża­rze, a twoja śmierć po­cią­gnie za sobą wiele nie­win­nych ofiar.

Mu­sia­łem być w ja­kimś tran­sie, bo nie mia­łem pew­no­ści, czy się prze­sły­sza­łem, mia­łem uro­je­nia, a może to była forma autoironii. Czy ja wła­śnie sam sobie prze­ka­za­łem in­for­ma­cję? Byłem jed­no­cze­nie po­słań­cem i klien­tem? Tak w ogóle można?

– Krzysz­tof! – krzyk­ną­łem do słu­chaw­ki te­le­fo­nu. – Od­po­wie­dzia­ła mi głu­cha cisza.

W ge­ście bez­sil­no­ści ci­sną­łem urzą­dze­niem o ścia­nę. Roz­trza­ska­ło się na drob­ne ka­wał­ki.

– Cho­le­ra! Cho­le­ra, cho­le­ra… – po­wta­rza­łem do sie­bie.

Łu­dzi­łem się, że to tylko zły sen, ale podskórnie zna­łem praw­dę. Umrę, a prze­ze mnie zginą też inni. Zro­bi­łem szyb­ki ra­chu­nek su­mie­nia, potem chłod­ną kal­ku­la­cję plu­sów i mi­nu­sów i w obu przy­pad­kach do­sze­dłem do wnio­sku, że rze­czy­wi­ście za­słu­gu­ję na śmierć. Może nie był to naj­bar­dziej po­krze­pia­ją­cy wnio­sek, ale przy­naj­mniej praw­dzi­wy. Mar­twi­li mnie jed­nak inni. Nie chcia­łem… nie mo­głem mieć już ni­ko­go wię­cej na su­mie­niu.

Prze­kaz był jasny, zginę w po­ża­rze. Skoro jed­nak nie mogłem uniknąć śmierci, to może cho­ciaż dałbym radę odejść na wła­snych wa­run­kach? W kan­tor­ku, bo tak na­zy­wa­łem nie­wiel­kie po­miesz­cze­nie go­spo­dar­cze, trzy­ma­łem gruby sznur. Wła­ści­wie sam nie wiem, po co, ale tam był.

Pro­wi­zo­rycz­ny węzeł że­glar­ski, który praw­do­po­dob­nie miał jakąś spe­cja­li­stycz­ną nazwę, mu­siał za­ła­twić spra­wę. Gdy już wi­sia­łem i po­wo­li czer­nia­ło mi w oczach, usły­sza­łem sy­gnał czuj­ni­ka dymu. W tym całym za­mie­sza­niu za­po­mnia­łem wy­łą­czyć ogień spod pa­tel­ni. Wy­glą­da­ło na to, że rze­czy­wi­ście spło­nę, a ze mną są­sie­dzi.

Tylko… Czy to nie za wcze­śnie…?

– Non­sens, je­ste­śmy w głów­nym pa­śmie – wtrą­cił Krzysz­tof. – To do­sko­na­ły mo­ment.

***

W tej wła­śnie chwi­li zro­zu­mia­łem. Moim celem nigdy nie było in­ge­ro­wa­nie w rze­czy­wi­stość, a je­dy­nie przed­sta­wia­nie jej taką, jaka jest. Chcia­łem coś zmie­nić, myślę… cóż, chyba ra­czej chciał­bym my­śleć, że z do­brych po­bu­dek. Jed­nak spo­glą­da­jąc na to wszyst­ko z boku, na chłod­no, muszę po­wie­dzieć, że po­wi­nie­nem ogra­ni­czyć się do su­chych spra­woz­dań. Lepsi ode mnie źle wy­cho­dzi­li na za­ba­wie w Boga, dla­cze­go więc w moim przy­pad­ku miało być ina­czej? Cóż, nie miało.

Teraz dostrzegam wszyst­kie słowa wy­świe­tla­ne na nie­wi­docz­nym promp­te­rze. Za­mie­rzam je od­czy­tać, cho­ciaż mam świa­do­mość kon­se­kwen­cji. Jed­nak je­stem tylko gło­sem, nie sce­na­rzy­stą.

– Wi­taj­cie, dro­dzy wi­dzo­wie. Mam na imię Ce­za­ry i je­stem przed­sta­wi­cie­lem Spół­ki. Mam dla was ważną wia­do­mość. Wszy­scy umrze­my, wkrót­ce.